Қазақстан тарихы: ҰБТ-ға дайындық

ҰБТ-дағы форматы: 20 тапсырма (бір дұрыс жауап — 10; мәтін бойынша тапсырмалар — 10), міндетті пән.

Тренажерді ашу: Қазақстан тарихы →Тегін, тіркелусіз

ҰТО спецификациясының бөлімдері мен тақырыптары

1. Ежелгі кезең

2. Орта ғасыр кезеңі

3. Жаңа заман

4. ХХ ғасырдың бірінші жартысындағы Қазақстан

5. ХХ ғасырдың екінші жартысы – XXI ғасырдың басындағы Қазақстан

6. Мәдениеттің дамуы

7. Контекстік тапсырмалар

Ежелгі кезең — терминдер, даталар
б.з.д. III–II мыңжылдықЭнеолит (мыс-тас ғасыры)
б.з.д. II мыңжылдықтың басыҚоланы (мыс пен қалайы қорытпасын) игеру
б.з.д. I мыңжылдықтың басыТемірді игерудің басталуы
б.з.д. I мыңжылдықСақ тайпаларының одақтары; көшпелі мал шаруашылығының қалыптасуы
б.з.д. VIII ғ.Қазақстан аумағындағы ең көне сақ қорғандары
б.з.д. 530 ж.Массагет-сақтардың парсы патшасы Кирді талқандауы
б.з.д. III ғ. соңыХұндарда Мөденің билікке келуі
1969 ж.Есік қорғанынан «Алтын адамның» табылуы
Энеолитмыс-тас ғасыры: құралдар әлі тастан, бірақ алғашқы мыс бұйымдар пайда болады
Андрон мәдениетіқола ғасырының мәдениеті: отырықшы мал шаруашылығы, егіншілік, металлургия
Аң стилісақ өнері: қару мен әшекейлердегі барыс, бұғы, грифон бейнелері
«Мұртты» қорғандарОрталық Қазақстандағы Тасмола мәдениетінің ескерткіштері (б.з.д. VII–III ғғ.)
ТомирисКирді талқандаған массагеттердің патшайымы (б.з.д. 530 ж.)
ШырақІ Дарийдің әскерін шөлге апарған сақ бақташысы
Заринамидиялықтармен соғысқан сақ патшайымы
Мөдемемлекеті қуатты болған хұн билеушісі
Орта ғасыр кезеңі — терминдер, даталар
552–603Түрік қағанаты
603–704Батыс Түрік қағанаты
704–756Түргеш қағанаты
751Атлах (Талас) шайқасы
756–940Қарлұқ қағанаты
870Әл-Фарабидің туған жылы
942–1212Қарахан мемлекеті
960Ислам — Қарахандардың мемлекеттік діні
IX ғ. соңы – XI ғ. басыҚимақ мемлекеті
XI ғ. басы – XIII ғ. басыҚыпшақ хандығы
1312–1342Алтын Ордадағы Өзбек ханның билігі
1382Тоқтамыстың Мәскеуді өртеуі
XIV ғ. ортасы – XVI ғ. басыМоғолстан
1428–1468Әбілқайыр хандығы
1465Қазақ хандығының құрылуы
XVI ғ. басыҚасым ханның билігі
1538–1580Хақназардың билігі
1582/1583–1598Тәуекелдің билігі
XVI ғ. соңы – XVII ғ. басы«Есім ханның ескі жолы» заңдар жинағы
1628/1629–1652Жәңгірдің билігі
1643Орбұлақ шайқасы
Қағанатқаған басқарған түркі мемлекеті
Дешті Қыпшақ«Қыпшақ даласы» — XI–XV ғғ. Еуразия даласының атауы
Ақ ОрдаЖошы ұлысындағы мемлекет, астанасы — Сығанақ; қазақ хандары оның ханы Орыс ханнан тарайды
«Қазақ» этнонимі«еркін, азат адам»
БұмынТүрік қағанатының негізін салушы (552)
Сатұқ Боғра ханисламды алғаш қабылдаған Қарахан билеушісі
Қайыр ханОтырарды моңғолдардан қорғауды басқарды (1219–1220)
Керей мен ЖәнібекҚазақ хандығының негізін салушылар (1465)
Қасым ханхандық халқы — 1 млн-ға жуық; «Қасым ханның қасқа жолы» заңдары
Есім ханастанасы — Түркістан; «Есім ханның ескі жолы» заңдары
Жәңгір ханЖалаңтөс батырмен бірге Орбұлақтағы жеңіс (1643)
Мұхаммед Хайдар ДулатиҚазақ хандығының құрылуы туралы басты дерек — «Тарих-и Рашиди» авторы
Жаңа заман — терминдер, даталар
1680–1715/1718Тәуке ханның билігі; «Жеті жарғы»
1723«Ақтабан шұбырынды, Алқакөл сұламаның» басталуы
1726Ордабасы құрылтайы
1726/1728Бұланты шайқасы
1729/1730Аңырақай шайқасы
1771–1781Абылай — Қазақ хандығының ханы
1783–1797Сырым Датұлы көтерілісі
1822«Сібір қырғыздары туралы жарғы» (Орта жүз)
1824«Орынбор қырғыздары туралы жарғы» (Кіші жүз)
1837–1847Кенесары Қасымұлы көтерілісі
XIX ғ. 50-жылдарыЖанқожа Нұрмұхамедұлы көтерілісі
1835–1865Шоқан Уәлихановтың өмір сүрген жылдары
1841–1889Ыбырай Алтынсариннің өмір сүрген жылдары
1845–1904Абай Құнанбайұлының өмір сүрген жылдары
Жүзқазақ руларының ірі бірлестігі: Ұлы, Орта, Кіші
Биәдет-ғұрып құқығын білетін сот әрі кеңесші
«Ақтабан шұбырынды»«Ұлы апат жылдары» — 1723 жылғы жоңғар шапқыншылығы
Генерал-губернаторлықРесей империясының ірі әкімшілік бірлігі; 1867–1868 жж. реформалары бойынша Қазақстан үшеуіне бөлінді
Төле би, Қазыбек би, Әйтеке биТәуке тұсындағы Ұлы, Орта және Кіші жүздің ұлы билері
Әбілқайыржасақтың бас қолбасшысы; 1731 ж. Ресей қол астына кірді
Абылай1771–1781 жж. хан, Ресей мен Қытай арасындағы саясат
Исатай мен МахамбетБөкей Ордасындағы көтеріліс (1836–1838)
Кенесарысоңғы хан, 1841 — үш жүздің ханы болып жарияланды, 1847 ж. қаза тапты
Шоқан, Ыбырай, Абайсаяхатшы-ғалым (Қашқар), педагог (Торғайдағы мектеп, 1864), ақын-ойшыл («Қара сөздер»)
ХХ ғасырдың бірінші жартысындағы Қазақстан — терминдер, даталар
1913–1918«Қазақ» газеті
1916Ұлт-азаттық қозғалыс
1917 ж. шілде«Алаш» партиясының құрылуы
1917 ж. желтоқсанОрынбордағы II жалпықазақ съезі, Алашорда
1919 ж. 10 шілдеҚырғыз өлкесін басқару жөніндегі ревком
1920 ж. 26 тамызҚАКСР-ін құру туралы декрет
1925 ж. сәуір«Қазақ» атауы қалпына келтірілді
1925Астана Орынбордан Қызылордаға көшірілді
1926 ж. 13 қаңтарАлғашқы ұлттық театр (Қызылорда)
1928Алғашқы жоғары оқу орны — Қазақ педагогикалық институты
1929Астана Алматыға көшірілді
1931–1932/1933Жаппай ашаршылық
1936ҚАКСР одақтас Қазақ КСР-іне айналды
1937–1938Жаппай қуғын-сүргін
1941–1945Ұлы Отан соғысы
«Алаш»қазақ зиялыларының ұлттық партиясы мен қозғалысы
«Кіші Қазан»Ф. Голощёкиннің саясаты (1925–1933): «ауылды кеңестендіру», тәркілеу, ұжымдастыру
Ұжымдастырушаруашылықтарды колхоздарға күштеп біріктіру
Карлаг, АЛЖИР, СтеплагҚазақстандағы ГУЛАГ лагерьлері; АЛЖИР — «Отанын сатқандардың» әйелдеріне арналған лагерь
Әлихан БөкейханАлашорда төрағасы (1866–1937)
Ахмет Байтұрсынұлы«Қазақ» газетінің редакторы, «Ұлт ұстазы»
Амангелді Иманов1916 ж. Торғай көтерілісінің сардарбегі
Бауыржан МомышұлыМәскеу шайқасының батыры (316-Панфилов дивизиясы)
Мәншүк Мәметова, Әлия Молдағұловапулеметші мен мерген, Кеңес Одағының Батырлары
ХХ ғасырдың екінші жартысы – XXI ғасырдың басындағы Қазақстан — терминдер, даталар
1946ҚазКСР Ғылым академиясының құрылуы (Қ. Сәтбаев)
1946–1954Ж. Шаяхметов Қазақстан Компартиясының басында
1949Семей полигонындағы алғашқы ядролық жарылыс
1954Тың игерудің басталуы
1959Теміртаудағы жұмысшылар толқуы
1960–1962, 1964–1986Д. Қонаев Қазақстан Компартиясының басында
1979Целиноградта неміс автономиясына қарсы демонстрациялар
1986Желтоқсан оқиғасы
1989Шахтерлер ереуілі; «Невада — Семей»; тілдер туралы заң
1990 ж. 25 қазанМемлекеттік егемендік туралы декларация
1991 ж. 29 тамызСемей полигонын жабу туралы жарлық
1991 ж. 1 желтоқсанПрезиденттің алғашқы жалпыхалықтық сайлауы
1991 ж. 16 желтоқсан«Мемлекеттік тәуелсіздік туралы» заң
1992 ж. 2 наурызБҰҰ-ға кіру
1992Мемлекеттік рәміздер; Дүниежүзі қазақтарының I құрылтайы
1993 ж. 15 қарашаТеңгенің енгізілуі
1995 ж. 30 тамыз1995 жылғы Конституция (2026 ж. 1 шілдеде күшін жойды)
1997Астананың Ақмолаға көшірілуі
2010ЕҚЫҰ-ға төрағалық
2017ЭКСПО дүниежүзілік көрмесі
2019Қ.-Ж. Тоқаевтың Президент болып сайлануы
2026 ж. 15 наурызРеферендум: жаңа Конституция (ҰТО тізімінен тыс)
Тыңбидай үшін өңделмеген жерлерді игеру (1954 жылдан)
Желтоқсан1986 ж. 16–19 желтоқсанда Алматыдағы жастар толқуы
Егемендікмемлекеттік биліктің үстемдігі мен тәуелсіздігі
Дінмұхамед ҚонаевҚазКСР басшысы, академик
Олжас Сүлейменовақын, «Невада — Семей» қозғалысының жетекшісі
Нұрсұлтан Назарбаевтұңғыш Президент (1991 жылдан), полигонды жабу туралы жарлыққа қол қойды
Қасым-Жомарт Тоқаев2019 жылдан Президент
Мәдениеттің дамуы — терминдер, даталар
XI ғ.Жүсіп Баласағұн, «Құтадғу біліг»
XII ғ.Қожа Ахмет Яссауи, «Диуани хикмет»
1893В. Томсен көне түркі жазуын оқыды
1925Әміре Қашаубаев Париж көрмесінде
1949М. Әуезовке «Абай» романы үшін КСРО Мемлекеттік сыйлығы
1961О. Сүлейменовтің «Адамға табын, Жер енді!» поэмасы
Күйсөзсіз аспаптық шығарма (Құрманғазы: «Сарыарқа», «Адай»)
Жырауақын-жыршы әрі хан кеңесшісі (Бұқар жырау — Абылай тұсында)
«Төте жазу»А. Байтұрсынұлының реформаланған араб әліпбиі
Әл-Фарабифилософ, Аристотельден кейінгі «екінші ұстаз», 870 ж. Отырарда туған
Махмұд Қашқари«Диуани лұғат ит-түрк» сөздігі (XI ғ.)
Қаныш Сәтбаевгеолог, Жезқазған, ҚазКСР ҒА-ның алғашқы президенті
Мұхтар Әуезов«Абай жолы» роман-эпопеясы
Контекстік тапсырмалар: қалай шешу керек — терминдер, даталар
«Мәтін бойынша»жауапты тек контекстен іздеңіз, көбірек білсеңіз де
«Білімді пайдаланып»контекст — кеңес, бірақ курстан дата немесе есім керек
Картажебелерге (жорық бағыты), аумақ нөмірлеріне және картадағы жылға қараңыз

Өзіңді тексер

1. бір дұрыс жауап

1969 жылы «Алтын адам» қай қорғаннан табылды?

  1. A. Есік
  2. B. Берел
  3. C. Бесшатыр
  4. D. Тасмола
Жауап пен талдауды көрсету

Дұрыс жауап: A

Талдау: «Алтын адамды» 1969 ж. К. Ақышев бастаған экспедиция Есік қорғанынан тапты (Алматы облысы). Бұл — б.з.д. V–IV ғғ. сақ жауынгері.

2. бір дұрыс жауап

Түрік қағанаты қай жылы құрылды?

  1. A. 552
  2. B. 603
  3. C. 682
  4. D. 766
Жауап пен талдауды көрсету

Дұрыс жауап: A

Талдау: Түрік қағанаты 552–603 жж. өмір сүрді. Оны Ашина руынан шыққан Бумын қаған құрды. 603 ж. қағанат Батыс және Шығыс болып бөлінді.

3. бір дұрыс жауап

Қазақ хандығы қай жылы құрылды?

  1. A. 1465
  2. B. 1456
  3. C. 1428
  4. D. 1511
Жауап пен талдауды көрсету

Дұрыс жауап: A

Талдау: 1465 ж. Керей мен Жәнібек Әбілқайыр хандығынан бөлініп, Батыс Жетісуға (Шу мен Талас өзендерінің аңғары) көшіп, Қазақ хандығын құрды.

4. бір дұрыс жауап

«Жеті жарғы» заңдар жинағы қай ханның тұсында құрастырылды?

  1. A. Тәуке хан
  2. B. Қасым хан
  3. C. Есім хан
  4. D. Абылай хан
Жауап пен талдауды көрсету

Дұрыс жауап: A

Талдау: «Жеті жарғы» — Тәуке хан тұсында (XVII ғ. соңы – XVIII ғ. басы). Заңдарды ретімен есте сақтаңыз: «Қасым ханның қасқа жолы» → «Есім ханның ескі жолы» → «Жеті жарғы» (Тәуке).

5. бір дұрыс жауап

«Ақтабан шұбырынды, Алқакөл сұлама» деп аталған жоңғар шапқыншылығы қай жылы басталды?

  1. A. 1723
  2. B. 1718
  3. C. 1726
  4. D. 1730
Жауап пен талдауды көрсету

Дұрыс жауап: A

Талдау: Жоңғарлардың жаппай шапқыншылығы 1723 ж. басталды. Бетбұрыс кейін болды: Бұланты шайқасы (1726/1728) және Аңырақай шайқасы (1729/1730).

Тренажерді ашу: Қазақстан тарихы →