1920–1930 жылдардағы қоғамдық-саяси үдерістер. Сталиндік қуғын-сүргін. Қазақстандағы ГУЛАГ лагерьлері
Қазақстан тарихы · ХХ ғасырдың бірінші жартысындағы Қазақстан
1920 жылдары республика басшылығында қатаң күрес жүрді. Халық мүддесін қорғаған қазақ қайраткерлерін (С. Сәдуақасов, С. Қожанов, Ж. Мыңбаев және т. б.) «ұлтшыл-уклонистік» деп айыптап, жұмыстан шеттетті. «Алаш» қайраткерлерін 1920 жылдардың соңынан* бастап тұтқындады.
1937–1938 жж. — жаппай қуғын-сүргін жылдары («Үлкен террор»). «Алаш» көшбасшылары — Әлихан Бөкейхан, Ахмет Байтұрсынұлы, Мағжан Жұмабаев (Ж. Аймауытов 1931 жылы-ақ* атылған); сондай-ақ кеңестік Қазақстанның қайраткерлері — Сәкен Сейфуллин, Ілияс Жансүгіров, Бейімбет Майлин, Тұрар Рысқұлов, Ораз Жандосов және басқа да көптеген адамдар атылды немесе лагерьлерде қаза тапты. Жалған айыптармен қатардағы азаматтар да қуғын-сүргінге ұшырады.
Қазақстан жер аудару мен лагерьлердің басты орындарының біріне айналды. Қарлаг (Қарағанды лагері, 1931 ж.*) — ГУЛАГ-тың ең ірі лагерьлерінің бірі. АЛЖИР — Отанын сатқандардың әйелдеріне арналған Ақмола лагері (1938 ж.*): мұнда қуғын-сүргінге ұшырағандардың әйелдері мен туыстары ұсталды. Степлаг (1948 ж.*, Жезқазған — Кеңгір) — саяси тұтқындарға арналған лагерь, онда 1954 жылы* әйгілі Кеңгір көтерілісі болды. Қазақстанға тұтас халықтар да жер аударылды: корейлер (1937 ж.*), немістер (1941 ж.*), шешендер, ингуштар, балқарлар, қарашайлар (1943–1944 жж.*).
Ең бастысы
- 1920 жж. «ұлтшыл-уклонизм» айыптаулары.
- 1937–1938 жж. — жаппай қуғын-сүргін: Бөкейхан, Байтұрсынұлы, Сейфуллин, Жансүгіров, Майлин, Рысқұлов.
- Қарлаг (1931*), АЛЖИР (1938*), Степлаг (1948*).
- Халықтарды жер аудару: корейлер, немістер, шешендер және т. б.
Тесттегі тұзақ
АЛЖИР — Африкадағы қала да, әскери тұтқындар лагері де емес, Ақмола маңындағы «Отанын сатқандардың» ӘЙЕЛДЕРІНЕ арналған лагерь.
Конспектіні тренажерде ашу →Тегін, тіркелусіз