1916 жылғы ұлт-азаттық қозғалыс. 1917 жылғы Ақпан революциясы
Қазақстан тарихы · ХХ ғасырдың бірінші жартысындағы Қазақстан
1916 жылғы көтерілістің себептері: жердің көп жылдар бойы тартып алынуы, салықтар, шенеуніктердің озбырлығы, Бірінші дүниежүзілік соғыстың ауыртпалығы. 1916 жылғы 25 маусымдағы* «бұратаналарды реквизициялау» — 19–43 жастағы ер адамдарды тыл жұмыстарына (окоп қазуға, бекініс салуға) алу туралы патша жарлығы себеп болды. Тізімдер параға сатылып, әділетсіз жасалды, бұл ашу-ызаның жарылуына әкелді.
Қозғалыс бүкіл Қазақстан мен Орта Азияны қамтыды. Басты орталықтары: Жетісу (басшылары Бекболат Әшекеев, Ұзақ Саурықұлы, Жәмеке Шорынұлы және т. б.) және көтеріліс ең ұйымдасқан түрде өткен Торғай облысы: хан болып Әбдіғаппар Жанбосынұлы, бас қолбасшы (сардарбек) болып Амангелді Иманов сайланды. Торғай көтерілісшілері өз басқаруын құрып, Торғай қаласын қоршады.
Жетісуда көтеріліс 1916 жылдың күзіне қарай* қатыгездікпен басып-жаншылып, мыңдаған адам Қытайға қашты. Торғайда күрес 1917 жылға дейін жалғасты. «Алаш» көшбасшылары (Бөкейханов, Байтұрсынұлы, Дулатұлы) наразылықтың әділ екенін түсінді, бірақ жаппай құрбандыққа жол бермеу үшін жарлыққа бағынуға шақырды.
1917 жылғы Ақпан революциясы* Ресейде монархияны құлатты. Билік Уақытша үкіметке өтті, Қазақстанда оның облыстық комитеттері құрылды (Бөкейханов Торғай облысының комиссары болды). Әскерге алу тоқтатылып, ұлттық қозғалыстың өрлеуі басталды.
Ең бастысы
- 1916 ж. — Қазақстан мен Орта Азиядағы ұлт-азаттық қозғалыс.
- Себеп — 1916 жылғы 25 маусымдағы* 19–43 жастағы «бұратаналарды реквизициялау» жарлығы.
- Жетісу: Бекболат Әшекеев, Ұзақ Саурықұлы.
- Торғай: хан Әбдіғаппар Жанбосынұлы, сардарбек Амангелді Иманов.
- 1917 ж. ақпан* — монархияның құлауы, Уақытша үкімет.
Тесттегі тұзақ
1916 жылғы жарлық — майданға емес, ТЫЛ жұмыстарына алу туралы. Амангелді Иманов — сардарбек (бас қолбасшы), ал хан Әбдіғаппар болды.
Өзіңді тексер
1. бір дұрыс жауап
«Алаш» партиясы құрылған уақыт
- A. 1917 ж. шілде
- B. 1917 ж. желтоқсан
- C. 1913 ж.
- D. 1920 ж.
Жауап пен талдауды көрсету
Дұрыс жауап: A
Талдау: ҰТО «100 дата»: 1917 ж. шілде — «Алаш» партиясының құрылуы (I жалпықазақ съезі). 1917 ж. желтоқсан — II съезд және Алашорда үкіметі.
2. бір дұрыс жауап
1917 жылы желтоқсанда Алашорда үкіметін құрған II жалпықазақ съезі өткен қала
- A. Орынбор
- B. Семей
- C. Омбы
- D. Ташкент
Жауап пен талдауды көрсету
Дұрыс жауап: A
Талдау: II жалпықазақ съезі — Орынбор, 1917 ж. желтоқсан (ҰТО «100 дата»). Кейін Алашорданың орталығы Семейде болды.
3. бір дұрыс жауап
«Үш жүз» қазақ социалистік партиясының жетекшісі
- A. Көлбай Тоғысов
- B. Әлихан Бөкейхан
- C. Міржақып Дулатұлы
- D. Тұрар Рысқұлов
Жауап пен талдауды көрсету
Дұрыс жауап: A
Талдау: Көлбай Тоғысов бастаған «Үш жүз» (1917, Омбы) «Алашқа» қарсы шығып, большевиктермен ынтымақтасты. Бөкейхан мен Дулатұлы — «Алаш» жетекшілері.
Конспектіні тренажерде ашу →Тегін, тіркелусіз