XX ғасыр басындағы Қазақстан: қоғам, саясат, экономика

Қазақстан тарихы · ХХ ғасырдың бірінші жартысындағы Қазақстан

XX ғасырдың басы — қоғамдық өмірдің оянған кезеңі. Бірінші орыс революциясы жылдарында (1905–1907 жж.*) қазақтар алғаш рет саяси талаптар қойды. Ең белгілі құжат — 14 мыңнан астам адам қол қойған Қарқаралы петициясы (1905 ж.*): онда жерді тартып алуды тоқтатуды, діни сенім бостандығын, ана тілінде мектептер ашуды, қазақтарға Мемлекеттік думада өкілдік беруді талап етті.

Қазақтар I және II Мемлекеттік думаларға (1906–1907 жж.*) сайланды, депутаттардың арасында Әлихан Бөкейхан болды. Кейін қазақтардан сайлау құқығы тартып алынды. Ұлттық баспасөз пайда болды: «Айқап» журналы (1911–1915 жж.*, Троицк, редакторы Мұхамеджан Сералин) және «Қазақ» газеті (1913–1918 жж.).

Экономика: Қазақстанның батысы мен оңтүстігі арқылы өткен Орынбор — Ташкент темір жолы салынды (1906 ж.*). Өндіруші өнеркәсіп дамыды: Екібастұз бен Қарағанды көмірі, мыс (Спасск зауыты), Риддердің полиметалдары, Ембі мұнайы (Доссор, 1911 ж.*). Кәсіпорындар негізінен шетелдік және ресейлік капиталға тиесілі болды. Сауда өсті, жәрмеңкелер жұмыс істеді, кооперация пайда болды.

Ең бастысы

Тесттегі тұзақ

«Айқап» — журнал (редакторы Сералин), «Қазақ» — газет (Байтұрсынұлы, Дулатұлы). Оларды жиі шатастырады.

Өзіңді тексер

1. бір дұрыс жауап

1917 жылы желтоқсанда Алашорда үкіметінің төрағасы болып кім сайланды?

  1. A. Әлихан Бөкейхан
  2. B. Ахмет Байтұрсынұлы
  3. C. Мұстафа Шоқай
  4. D. Міржақып Дулатұлы
Жауап пен талдауды көрсету

Дұрыс жауап: A

Талдау: Әлихан Бөкейхан Орынбордағы II жалпықазақ съезінде (1917 ж. желтоқсан) құрылған Алашорданы басқарды. Мұстафа Шоқай — Түркістан (Қоқан) автономиясының жетекшілерінің бірі.

2. бір дұрыс жауап

Жалпыұлттық «Қазақ» газетінің (1913–1918) бас редакторы

  1. A. Ахмет Байтұрсынұлы
  2. B. Мұхамеджан Сералин
  3. C. Әлихан Бөкейхан
  4. D. Мұстафа Шоқай
Жауап пен талдауды көрсету

Дұрыс жауап: A

Талдау: «Қазақ» газетін Орынборда А. Байтұрсынұлы шығарды, Ә. Бөкейхан мен М. Дулатұлы қатысты. Сералин — «Айқап» журналының редакторы.

3. бір дұрыс жауап

«Айқап» журналы (1911–1915) шыққан қала

  1. A. Троицк
  2. B. Орынбор
  3. C. Ташкент
  4. D. Верный
Жауап пен талдауды көрсету

Дұрыс жауап: A

Талдау: «Айқапты» Троицкіде Мұхамеджан Сералин шығарды. Орынборда «Қазақ» газеті шықты.

Конспектіні тренажерде ашу →Тегін, тіркелусіз