Дәстүрлі қоғамның өзгеруі. XIX ғасырдың екінші жартысындағы қоғамдық-саяси ой

Қазақстан тарихы · Жаңа заман

Отарлық реформалар мен нарықтың әсерімен дәстүрлі қазақ қоғамы өзгерді. Шыңғыс әулетінен шыққан сұлтандар мен билердің билігі әлсіреп, олардың орнына әкімшілікке тәуелді сайланбалы болыс басқарушылары келді. Жіктелу күшейді: мал саудасымен айналысқан бай-шонжарлар мен кедейленген жатақтар пайда болды. Қазақтардың бір бөлігі отырықшылыққа көшіп, орысша білім алды.

«Зар заман» дәуірінің ақындары — Шортанбай Қанайұлы, Дулат Бабатайұлы, Мұрат Мөңкеұлы — бостандық пен жерден айырылу, имандылықтың құлдырауы туралы қасіретпен жазып, өткенді есте сақтауға шақырды.

Ағартушылар шығар жолды білім мен ғылымнан көрді. Шоқан Уәлиханов (1835–1865) — Орталық Азия халықтарының тарихы мен мәдениетін зерттеген тұңғыш қазақ ғалымы. Ыбырай Алтынсарин (1841–1889) қазақ балаларына мектептер ашып, оларға оқулықтар жазды. Абай Құнанбайұлы (1845–1904) өлеңдері мен «Қара сөздерінде» еңбекке, білімге, адалдық пен әділдікке шақырды.

Бұл кезеңдегі қоғамдық ой XX ғасырдың басындағы ұлттық қозғалысқа (Алаш) жол ашты.

Ең бастысы

Тесттегі тұзақ

«Зар заман» — Абайдың шығармасының атауы емес, поэзиядағы бағыт (Шортанбай, Дулат, Мұрат).

Конспектіні тренажерде ашу →Тегін, тіркелусіз