XIX ғасырдың бірінші жартысындағы ұлт-азаттық қозғалыстар: Жоламан Тіленшіұлы, Саржан Қасымұлы
Қазақстан тарихы · Жаңа заман
1822–1824 жылдардағы реформалардан кейін Қазақстанның әртүрлі аудандарында округтерді енгізуге, жаңа бекіністер салуға және жайылымдарды тартып алуға қарсы қозғалыстар бұрқ ете түсті.
Саржан Қасымұлы — Қасым сұлтанның ұлы және Абылай ханның немересі, Кенесарының ағасы. 1825 жылдан* бастап ол Орта жүзде Көкшетау және Қарқаралы округтерінің ашылуына қарсы шығып, отрядтар мен пикеттерге шабуыл жасады. 1836 жылы* Саржан Ташкентте қаза тапты; оның күресін Кенесары жалғастырды.
Жоламан Тіленшіұлы — Кіші жүздің табын руынан шыққан батыр. 1822–1826 жылдары* және қайтадан 1835–1840 жылдары* ол көшпелілерді қысқы жайылымдардан бөліп тастаған Елек пен Жайық өзендеріндегі жаңа бекіністердің салынуына, сондай-ақ хиуалықтардың шабуылдарына қарсы күресті. Ол Исатай Таймановпен, кейін Кенесарымен байланыс жасады.
Бұл қозғалыстар бытыраңқы әрі жергілікті болды, бірақ XIX ғасырдағы ең ірі көтеріліске — Кенесары Қасымұлы қозғалысына жол ашты.
Ең бастысы
- Себептері — 1822–1824 жж. реформалары, жаңа округтер мен бекіністер, жайылымдарды тартып алу.
- Саржан Қасымұлы — Қасымның ұлы, Кенесарының ағасы; Көкшетау және Қарқаралы округтеріне қарсы.
- Жоламан Тіленшіұлы — Кіші жүз, Елек пен Жайықтағы бекіністерге қарсы.
- Қозғалыстар Кенесары көтерілісіне жол ашты.
Тесттегі тұзақ
Саржан мен Кенесары — ағайынды, Абылайдың немерелері. Жоламан — Орта емес, Кіші жүз.
Конспектіні тренажерде ашу →Тегін, тіркелусіз