Қазақ хандығының құрылуы (1465 ж.). Керей мен Жәнібек
Қазақстан тарихы · Орта ғасыр кезеңі
Хандықтың құрылу алғышарттары: қазақ халқы қалыптасып үлгерген еді, оның шаруашылығы мен саудасына бейбітшілік пен көш жолдарын қорғау қажет болды; Әбілқайыр хандығы ойраттардан жеңілгеннен кейін әлсіреді, ал ақсүйектер оның қатыгездігі мен үздіксіз соғыстарына наразы болды.
Ақ Ордадағы Орыс ханның ұрпақтары — Керей мен Жәнібек сұлтандар өздеріне бағынышты рулармен Әбілқайыр хандығынан Моғолстанның батыс бөлігіне, Шу мен Қозыбасы өзендерінің аңғарына көшіп кетті. Моғолстан билеушісі Есен Бұға жауларына қарсы көмек күтіп, оларды қабылдады. Осында 1465 жылы Қазақ хандығы құрылды. Алғашқы хан Керей болды, одан кейін оның ұлы Бұрындық билеп, сосын билік Жәнібектің ұрпақтарына өтті.
Әбілқайыр өлгеннен кейін (1468 ж.*) оның мемлекеті ыдырап, көптеген ру Керей мен Жәнібекке өтті. Алғашқы жылдары хандық Сырдария мен Қаратау қалалары (Сығанақ, Сауран, Созақ, Отырар) үшін күресті — олар сауда мен қолөнердің орталықтары еді, оларсыз көшпелілер толыққанды өмір сүре алмады. 1465 жылдың маңызы: қазақ халқының өз мемлекеті пайда болып, оның аумағы мен атауы бекітілді.
Ең бастысы
- 1465 ж. — Қазақ хандығының құрылуы; негізін қалағандар Керей мен Жәнібек.
- Орны — Шу мен Қозыбасы аңғарлары (Батыс Моғолстан), Моғолстан билеушісі — Есен Бұға.
- Керей мен Жәнібек — Орыс ханның ұрпақтары (Ақ Орда).
- Алғашқы хандар: Керей → Бұрындық → Жәнібектің ұрпақтары (Қасым).
- Алғашқы міндет — Сырдария қалалары үшін күрес.
Тесттегі тұзақ
Қазақ хандығы Сырдарияда емес, Жетісуда (Шу, Қозыбасы) құрылды; Керей мен Жәнібек Темірұлдарынан емес, Әбілқайырдан кетті.
Конспектіні тренажерде ашу →Тегін, тіркелусіз