Қайта құру кезеңіндегі Қазақстан (1986–1991). 1986 жылғы Желтоқсан оқиғалары

Қазақстан тарихы · ХХ ғасырдың екінші жартысы – XXI ғасырдың басындағы Қазақстан

М. Горбачев бастаған қайта құру экономиканы жеделдетіп, қоғамды демократияландыруы (жариялылық) тиіс еді. Іс жүзінде экономика нашарлады: тауар тапшылығы, өндірістің құлдырауы, бағаның өсуі.

1986 жылғы 16 желтоқсанда* Д. Қонаевты ОК-нің бірінші хатшысы қызметінен босатып, оның орнына республиканың пікірін ескермей, бұрын Қазақстанда жұмыс істемеген Г. Колбинді тағайындады. 17–18 желтоқсанда жастар мен студенттер Алматыдағы алаңға бейбіт наразылықпен шықты. Шеру қатыгездікпен таратылып, мыңдаған адам ұсталды, көбі жоғары оқу орындарынан шығарылып, сотталды; студент Қайрат Рысқұлбеков өлім жазасына кесілді (кейін ауыстырылды, 1988 жылы* түрмеде қаза тапты). 1986 жылғы Желтоқсан оқиғалары — КСРО-да орталықтың саясатына қарсы алғашқы жаппай наразылық.

Қоғамдық қозғалыстар өрістеді: 1989 жылы Қарағанды шахтерлері ереуіл өткізді (шілде), ядролық сынақтарға қарсы ақын Олжас Сүлейменов басқарған «Невада — Семей» қозғалысы құрылды, Қазақ КСР-інің Тіл туралы заңы қабылданып, қазақ тілі мемлекеттік тіл болып жарияланды. 1989 жылы маусымда* ОК-нің бірінші хатшысы болып Нұрсұлтан Назарбаев сайланды; 1990 жылы сәуірде* Жоғарғы Кеңес оны Қазақ КСР-інің президенті етіп сайлады.

1990 жылғы 25 қазанда Қазақ КСР-інің мемлекеттік егемендігі туралы декларация қабылданды: ол республика заңдарының үстемдігін және оның табиғи ресурстарға құқығын жариялады. Кеңестік жүйенің дағдарысы 1991 жылы КСРО-ның ыдырауымен аяқталды.

Ең бастысы

Тесттегі тұзақ

ЕГЕМЕНДІК туралы декларация — 1990 жылғы 25 қазан; ТӘУЕЛСІЗДІК туралы заң — 1991 жылғы 16 желтоқсан. Бұл әртүрлі құжаттар.

Өзіңді тексер

1. бір дұрыс жауап

1960–1962 және 1964–1986 жылдары Қазақстан Компартиясын басқарған ҚазКСР басшысы

  1. A. Д. Қонаев
  2. B. Ж. Шаяхметов
  3. C. Г. Колбин
  4. D. Н. Назарбаев
Жауап пен талдауды көрсету

Дұрыс жауап: A

Талдау: Дінмұхамед Қонаев (ҰТО «100 дата»). Оның орнынан алынып, 1986 ж. желтоқсанда Г. Колбиннің тағайындалуы Желтоқсанға себеп болды.

2. бір дұрыс жауап

1979 жылы Целиноградта демонстрация неге қарсы өтті?

  1. A. Қазақстанда неміс автономиясын құруға
  2. B. Г. Колбиннің тағайындалуына
  3. C. ядролық сынақтарға
  4. D. қазақ мектептерінің жабылуына
Жауап пен талдауды көрсету

Дұрыс жауап: A

Талдау: ҰТО «100 дата»: 1979 ж. — Целиноградта неміс автономиясын құруға қарсы демонстрациялар. Колбинге қарсы — 1986 жылғы Желтоқсан.

3. бір дұрыс жауап

1988 жылы ақталғандар

  1. A. «Алаш» қайраткерлері Ш. Құдайбердіұлы, А. Байтұрсынұлы, М. Жұмабаев, Ж. Аймауытов, М. Дулатұлы
  2. B. 1986 жылғы Желтоқсан оқиғасына қатысушылар
  3. C. 1916 жылғы көтеріліс басшылары
  4. D. Теміртаудағы толқуларға қатысушылар
Жауап пен талдауды көрсету

Дұрыс жауап: A

Талдау: ҰТО «100 дата»: 1988 ж. — «Алаш» қайраткерлерінің ақталуы. Олардың шығармалары ондаған жыл тыйым салынғаннан кейін оқырманға қайтты.

Конспектіні тренажерде ашу →Тегін, тіркелусіз