Түргеш және Қарлұқ қағанаттары. Атлах шайқасы

Қазақстан тарихы · Орта ғасыр кезеңі

Түргеш қағанаты (704–756 жж.) Жетісуда Батыс Түрік қағанатының орнында пайда болды. Оның негізін қалаған — Үшелік (Уч-элиг), ордалары — Суяб пен Күңгіт. Ең белгілі қағаны — Сұлу (715–738 жж.*): ол Орта Азияға жылжыған арабтармен ұзақ соғысты. Түргештер ортасында шаршы тесігі бар қола теңгелер соқты — бұл дамыған сауданың белгісі.

751 жылы Атлах (Талас) өзенінің бойында Атлах (Талас) шайқасы болды: Аббасид халифатының арабтары өздерінің жағына шыққан қарлұқтармен бірге Таң империясының қытай әскерін талқандады. Шайқастың маңызы зор: Қытай Орта Азия мен Жетісуды жаулап алудан бас тартты, ал өңір ислам әлемінің ықпалында қалды — исламның таралуы басталды. Аңыз бойынша, Орта Азияда қағаз жасаудың құпиясын тұтқынға түскен қытайлардан білген.

Қарлұқ қағанаты (756–940 жж.) түргештерден кейін Жетісуды біріктірді. Қарлұқтардың билеушісі ябғу лауазымын алып жүрді, орталығы Суяб болды. Қарлұқтар көшпелі де, отырықшы да шаруашылық жүргізді, олардың жерінде Ұлы Жібек жолындағы қалалар өсті. 940 жылы* Баласағұнды көршілер басып алып, билік жаңа әулетке — Қарахандарға өтті.

Ең бастысы

Тесттегі тұзақ

Атлах шайқасында қарлұқтар Қытайға қарсы, арабтар ЖАҒЫНДА соғысты. Қағанаттардың даталары бір-біріне жалғасады: 704 → 756 → 940.

Өзіңді тексер

1. бір дұрыс жауап

751 жылғы Атлах (Талас) шайқасында арабтар талқандаған әскер

  1. A. Қытайдың Тан империясы
  2. B. Византия
  3. C. Сасанидтік Иран
  4. D. Моңғол империясы
Жауап пен талдауды көрсету

Дұрыс жауап: A

Талдау: 751 ж. — арабтар Тан Қытайына қарсы; шайқастың нәтижесін арабтар жағына шыққан қарлұқтар шешті. Шайқас Қытайдың Орталық Азияға жылжуын тоқтатты.

2. бір дұрыс жауап

756–940 жылдары Жетісуда өмір сүрген мемлекет

  1. A. Қарлұқ қағанаты
  2. B. Түргеш қағанаты
  3. C. Оғыз мемлекеті
  4. D. Қимақ қағанаты
Жауап пен талдауды көрсету

Дұрыс жауап: A

Талдау: Атлах шайқасынан кейін қарлұқтар Жетісуды иеленді; 756–940 жж. — олардың қағанаты. 940 жылдан кейін Қарахан мемлекеті (942–1212) құрылды.

3. бір дұрыс жауап

Сырдарияның төменгі ағысындағы Оғыз мемлекетінің астанасы

  1. A. Жанкент (Янгикент)
  2. B. Сығанақ
  3. C. Тараз
  4. D. Баласағұн
Жауап пен талдауды көрсету

Дұрыс жауап: A

Талдау: Жанкент («Жаңа қала») — оғыз жабғуының ордасы. Сығанақ — Ақ Орданың астанасы, Баласағұн — Қарахандардың астаналарының бірі.

Конспектіні тренажерде ашу →Тегін, тіркелусіз