Жәңгір хан тұсындағы Қазақ хандығы. Орбұлақ шайқасы
Қазақстан тарихы · Орта ғасыр кезеңі
Есімнің ұлы Жәңгір хан 1628/1629–1652 жылдары билік құрды. Оны «Салқам Жәңгір» деп атады. Оның кезінде басты қауіп 1635 жылы* ойраттар құрған Жоңғар хандығы болды; оның билеушісі Батыр қонтайшы Жетісу жайылымдарын басып алуға ұмтылды.
1643 жылы Орбұлақ шайқасы болды — қазақ тарихындағы ең белгілі жеңістердің бірі. Аңыз бойынша, Жәңгірдің 50 мыңдық жоңғар әскеріне қарсы небәрі 600-дей жауынгері болған. Жәңгір Жетісу тауларындағы тар шатқалды таңдап, ор қаздырып, бекініс тұрғызды; бекіністен мергендікпен ату жауға орасан шығын келтірді. Одақтасы — Самарқандтан Жалаңтөс батырдың жасағы (20 мыңдай жауынгер) дер кезінде келіп, жоңғарлар шегінді.
Шайқастың маңызы: қазақтар ең күшті жауға қарсы тұра алатынын көрсетті; жоңғарлардың шабуылы бірнеше жылға тоқтатылды. Жәңгірдің өзі 1652 жылы* жоңғарлармен жаңа шайқаста қаза тапты.
Ең бастысы
- 1628/1629–1652 жж. — Жәңгірдің билігі («Салқам Жәңгір»), Есімнің ұлы.
- 1643 ж. — Орбұлақ шайқасы: ~600 жауынгер ~50 мың жоңғарға қарсы.
- Тактикасы: тар шатқал, орлар, бекіністен ату.
- Одақтасы — Жалаңтөс батыр (Самарқанд).
- Қарсыласы — Батыр қонтайшы (Жоңғар хандығы).
Тесттегі тұзақ
Орбұлақ — 1643 ж. (Жәңгір), Аңырақай — 1729/1730 ж. (Әбілқайыр, Бөгенбай, Қабанбай…). Екі шайқас та жоңғарларға қарсы, бірақ арасы 90 жылдай.
Конспектіні тренажерде ашу →Тегін, тіркелусіз