Қазақ АКСР-інің құрылуы. Оның аумағының қалыптасуы

Қазақстан тарихы · ХХ ғасырдың бірінші жартысындағы Қазақстан

1920 жылғы 26 тамызда РКФСР құрамында Қырғыз (Қазақ) АКСР-ін құру туралы декрет шықты. Астанасы Орынбор болды. 1920 жылы қазанда* Кеңестердің құрылтай съезі автономияның билік органдарын бекітті.

Аумақ біртіндеп жиналды. Алдымен республикаға Орал, Торғай, Ақмола, Семей облыстары және Бөкей губерниясы енді. 1924 жылы* Орта Азияны ұлттық-аумақтық межелеу кезінде оған Сырдария және Жетісу облыстары қосылды — осылайша қазақ жерлері бір республикаға бірікті. 1925 жылы Орынбор Ресейге берілді, ал астана Қызылордаға, 1929 жылы — Алматыға көшірілді.

1925 жылы сәуірде Кеңестердің V съезі халыққа тарихи атауын қайтарды: республика Қазақ АКСР-і деп атала бастады («Қырғыз» орнына). 1936 жылы ол одақтас республикаға — Қазақ КСР-іне айналдырылды.

Қазақ жерлерінің тұтастығын қалпына келтіруде ұлттық зиялылар үлкен рөл атқарды: Ахмет Байтұрсынұлы, Сәкен Сейфуллин, Тұрар Рысқұлов, Сұлтанбек Қожанов, Смағұл Сәдуақасов және басқалар қазақтар қоныстанған барлық жерлер бір республикаға кіруі тиіс екенін дәлелдеді.

Ең бастысы

Тесттегі тұзақ

Астаналар реті: Орынбор (1920) → Қызылорда (1925) → Алматы (1929) → Ақмола (1997). 1920 жылы республиканы «Қырғыз» деп атаған.

Өзіңді тексер

1. бір дұрыс жауап

1919 жылғы 10 шілдеде не құрылды?

  1. A. Қазақ (Қырғыз) өлкесін басқару жөніндегі революциялық комитет
  2. B. Алашорда үкіметі
  3. C. Қазақ (Қырғыз) АКСР-і
  4. D. «Алаш» партиясы
Жауап пен талдауды көрсету

Дұрыс жауап: A

Талдау: ҰТО «100 дата»: 1919 ж. 10 шілде — Қазақ (Қырғыз) өлкесін басқару жөніндегі ревком құрылды. «Алаш» партиясы — 1917 ж. шілде, Алашорда — 1917 ж. желтоқсан, ҚАКСР құру туралы декрет — 1920 ж. 26 тамыз.

2. бір дұрыс жауап

1925 жылғы сәуірде Қазақстан Кеңестерінің V съезі қандай шешім қабылдады?

  1. A. халықтың тарихи дұрыс атауын — «қазақтар» деп қалпына келтірді
  2. B. астананы Алматыға көшірді
  3. C. автономияны одақтас республикаға айналдырды
  4. D. алғашқы ұлттық театрды ашты
Жауап пен талдауды көрсету

Дұрыс жауап: A

Талдау: ҰТО «100 дата»: 1925 ж. сәуір — Қазақстан Кеңестерінің V съезі қазақ халқының тарихи дұрыс атауын («қырғыз» орнына) қалпына келтірді. Астана Алматыға 1929 ж. көшірілді, одақтас республика — 1936 ж., театр — 1926 ж.

3. бір дұрыс жауап

1937 жылы Қазақстанда қандай құжат қабылданды (ҰТО «100 дата» бойынша)?

  1. A. Қазақ КСР Конституциясы
  2. B. Мемлекеттік егемендік туралы декларация
  3. C. Тілдер туралы заң
  4. D. ҚАКСР құру туралы декрет
Жауап пен талдауды көрсету

Дұрыс жауап: A

Талдау: ҰТО «100 дата»: 1937 ж. — Қазақ КСР Конституциясының қабылдануы (1936 ж. одақтас республикаға айналғаннан кейін); осы жылдары (1937–1938) жаппай қуғын-сүргін жүрді. Тілдер туралы заң — 1989 ж., Егемендік туралы декларация — 1990 ж., ҚАКСР туралы декрет — 1920 ж.

Конспектіні тренажерде ашу →Тегін, тіркелусіз