«Әскери коммунизм». 1921 жылғы жұт пен аштық. Қазақстандағы ЖЭС
Қазақстан тарихы · ХХ ғасырдың бірінші жартысындағы Қазақстан
Азамат соғысы жылдарында большевиктер «әскери коммунизм» саясатын жүргізді: азық-түлік салғырты (шаруалар мен көшпелілерден астық пен малдың ең аз мөлшерден артығын түгел дерлік тартып алу), кәсіпорындарды ұлттандыру, еркін саудаға тыйым, жалпыға бірдей еңбек міндеткерлігі. Қазақстанда азық-түлік салғырты малға да таралып, көшпелі шаруашылықты күйзелтті.
Соғыстағы шаруашылық күйреуі, реквизициялар және қуаңшылық пен жұт (жемшөп жетпей малдың жаппай қырылуы) 1921–1922 жылдардағы* қорқынышты аштыққа әкелді. Миллиондаған адам аштыққа ұшырады, Қазақстанда жүздеген мың адам қаза тапты. Аштарға көмекті кеңес органдары мен қазақ зиялылары ұйымдастырды.
1921 жылы* жаңа экономикалық саясат (ЖЭС) енгізілді. Азық-түлік салғыртын тұрақты әрі аз мөлшердегі азық-түлік салығы алмастырды; еркін саудаға, жеке шағын кәсіпорындарға, жалға алуға рұқсат етілді. Жәрмеңкелер (Қоянды) қайта жанданып, мал саны қалпына келе бастады. 1921–1922 жылдары* жер-су реформасы жүргізілді: қазақтарға патша заманында өзендер мен көлдер бойынан тартып алынған жерлердің бір бөлігі қайтарылды.
Ең бастысы
- «Әскери коммунизм»: азық-түлік салғырты, ұлттандыру, саудаға тыйым.
- Жұт — жемшөп жетпей малдың жаппай қырылуы.
- 1921–1922 жж.* — аштық.
- 1921 ж.* — ЖЭС: салғырттың орнына азық-түлік салығы, еркін сауда.
- 1921–1922 жж.* — жер-су реформасы.
Тесттегі тұзақ
Азық-түлік салығы (ЖЭС) азық-түлік салғыртын (әскери коммунизм) алмастырды, керісінше емес. 1921 жылғы аштық пен 1931–1933 жылдардағы аштық — әртүрлі қасірет.
Конспектіні тренажерде ашу →Тегін, тіркелусіз