Соғыстан кейінгі жылдардағы Қазақстан (1946–1953). Ядролық полигон. «Бекмаханов ісі»
Қазақстан тарихы · ХХ ғасырдың екінші жартысы – XXI ғасырдың басындағы Қазақстан
Соғыстан кейін шаруашылықты қалпына келтіріп, шикізат өнеркәсібін дамытты: Қарағанды мен Екібастұзда көмір, Шығыс Қазақстанда түсті металдар (қорғасын, мырыш), Ембіде мұнай өндіру, Теміртауда металлургия («Қазақстан Магниткасы»*). Ауыл шаруашылығы ауыр жағдайда қалды: колхозшылар еңбеккүн үшін жұмыс істеді, салықтар жоғары болды.
1946–1954 жылдары Қазақстан Компартиясын Жұмабай Шаяхметов басқарды — ОК-нің бірінші хатшысы қызметіндегі алғашқы қазақ. 1946 жылы Қазақ КСР Ғылым академиясы құрылды; оның алғашқы президенті геолог Қаныш Сәтбаев болды. 1949 жылы Мұхтар Әуезов «Абай» романы үшін КСРО Мемлекеттік сыйлығын алды.
Қазақстан КСРО-ның әскери-өнеркәсіптік кешенінің бөлігіне айналды. 1949 жылы Семей ядролық полигонында алғашқы жерүсті атом жарылысы жасалды. 40 жыл ішінде мұнда 450-ден астам сынақ* өткізілді; маңайдағы аудандардың жүздеген мың тұрғыны радиациядан зардап шекті.
Қоғамдық өмір идеологияның қатаң бақылауында болды. «Бекмаханов ісі»: тарихшы Ермұхан Бекмаханов «XIX ғасырдың 20–40 жылдарындағы Қазақстан» кітабында (1947 ж.*) Кенесары көтерілісін ұлт-азаттық қозғалыс ретінде көрсетті. Оны «буржуазиялық ұлтшылдық» деп айыптап, 1952 жылы* 25 жылға соттады; Сталин өлгеннен кейін 1954 жылы* босатты. Басқа да ғалымдар мен жазушылар қудаланды.
Ең бастысы
- 1946–1954 жж. — Ж. Шаяхметов, ОК-нің бірінші хатшысы (бұл қызметтегі алғашқы қазақ).
- 1946 ж. — Қазақ КСР Ғылым академиясы (президенті Қ. Сәтбаев).
- 1949 ж. — Семей полигонындағы алғашқы атом жарылысы.
- 1949 ж. — Әуезовке «Абай» романы үшін Мемлекеттік сыйлық.
- «Бекмаханов ісі» — Кенесары туралы кітап, ұлтшылдық деп айыптау.
Тесттегі тұзақ
Полигондағы алғашқы атом жарылысы — 1949 ж., ал полигон 1991 жылғы 29 тамыздағы жарлықпен жабылды. Бекмаханов — КЕНЕСАРЫ туралы жазған тарихшы.
Өзіңді тексер
1. бір дұрыс жауап
Алматыдағы Желтоқсан оқиғасы қай жылы болды?
- A. 1986
- B. 1979
- C. 1989
- D. 1991
Жауап пен талдауды көрсету
Дұрыс жауап: A
Талдау: 1986 ж. 16–19 желтоқсанда жастар Д. Қонаевтың орнына Г. Колбиннің Қазақстан Компартиясы ОК-нің бірінші хатшысы болып тағайындалуына қарсы алаңға шықты.
2. бір дұрыс жауап
«Қазақстан Республикасының мемлекеттік тәуелсіздігі туралы» Конституциялық заң қашан қабылданды?
- A. 1991 ж. 16 желтоқсан
- B. 1990 ж. 25 қазан
- C. 1991 ж. 1 желтоқсан
- D. 1991 ж. 21 желтоқсан
Жауап пен талдауды көрсету
Дұрыс жауап: A
Талдау: 1991 ж. 16 желтоқсан. Басқа күндер: 1990 ж. 25 қазан — Мемлекеттік егемендік туралы декларация; 1991 ж. 1 желтоқсан — алғашқы Президент сайлауы; 1991 ж. 21 желтоқсан — Алматы кездесуі (ТМД).
3. бір дұрыс жауап
Қазақстан Компартиясын басқарған алғашқы қазақ (1946–1954)
- A. Ж. Шаяхметов
- B. Д. Қонаев
- C. Ж. Тәшенов
- D. Н. Назарбаев
Жауап пен талдауды көрсету
Дұрыс жауап: A
Талдау: ҰТО «100 дата»: 1946–1954 — Жұмабай Шаяхметов. Д. Қонаев — 1960–1962 және 1964–1986. Ж. Тәшенов Жоғарғы Кеңес Президиумы мен Министрлер Кеңесін басқарды.
Конспектіні тренажерде ашу →Тегін, тіркелусіз