Жанқожа Нұрмұхамедұлы мен Есет Көтібарұлы көтерілісі. Оңтүстік өңірлердің қосылуы
Қазақстан тарихы · Жаңа заман
Жанқожа Нұрмұхамедұлы — Кіші жүздің кіші шекті руынан шыққан батыр. 1840–1850 жылдары Сырдария бойында ол хиуалық және қоқандық салық жинаушыларға, кейін ресейлік бекіністерге — Райым мен Перовский фортына (1853 жылы* алынған бұрынғы қоқандық Ақмешіт бекінісі) қарсы соғысты. 1856–1857 жылдары* Жанқожа көтерілісі басып-жаншылды. Оның көтерілісінің уақыты — XIX ғасырдың 50-жылдары.
Есет Көтібарұлы — шекті руының батыры. 1847–1858 жылдары* ол Орынбор әкімшілігі мен сұлтан-билеушілердің әрекеттеріне, жаңа салықтардың (түтін салығы) енгізілуіне және бекіністердің салынуына қарсы күресті; қозғалыс Арал маңы мен Ембі өңірін қамтыды. 1858 жылы* ол билікпен келісіммен аяқталды.
Оңтүстіктің қосылуы: 1850–1860 жылдары Ресей Қоқанға бағынышты жерлерді басып алды: Ақмешітті (1853 ж.*) алды, Верный бекінісін (1854 ж.*, болашақ Алматы) негіздеді, кейін Әулиеатаны, Түркістанды, Шымкентті (1864 ж.*) және Ташкентті (1865 ж.*) алды. Осылайша бүкіл Қазақстан Ресей империясының құрамына енді.
XVIII ғасырдың соңы — XIX ғасырдағы азаттық қозғалыстардың тарихи маңызы: олар отарлауды тоқтата алмады, бірақ бостандық үшін күрес дәстүрі мен ұлттық сананы сақтап қалды.
Ең бастысы
- XIX ғ. 50-жж. — Жанқожа Нұрмұхамедұлы көтерілісі (Сырдария).
- 1847–1858 жж.* — Есет Көтібарұлы қозғалысы (Арал маңы, Ембі).
- 1853 ж.* — Ақмешітті алу; 1854 ж.* — Верный бекінісі.
- 1864 ж.* — Әулиеата, Түркістан, Шымкент; 1865 ж.* — Ташкент.
- Нәтижесі — бүкіл Қазақстан Ресей империясының құрамында.
Тесттегі тұзақ
Верный (болашақ Алматы) ресейлік бекініс ретінде 1854 жылы негізделді; Ақмешіт — бұл Перовский (кейін Қызылорда).
Конспектіні тренажерде ашу →Тегін, тіркелусіз