Математика: ҰБТ-ға дайындық

ҰБТ-дағы форматы: 40 тапсырма (бір дұрыс жауап — 25; мәтін бойынша тапсырмалар — 5; сәйкестік — 5; бір немесе бірнеше дұрыс жауап — 5), бейіндік пән.

40 тапсырма: бір жауапты 25, бір контекст бойынша 5 (өмірлік есеп), бір немесе бірнеше жауапты 5, сәйкестендіруге 5. Әр тапсырмаға орта есеппен 2 минут.

Сәйкестендіру және бірнеше жауапты тапсырмалар 2 ұпайдан: бір қате — 1 ұпай, екі қате — 0. Мұнда жылдамдық емес, ұқыптылық маңызды.

Тренажерді ашу: Математика →Тегін, тіркелусіз

ҰТО спецификациясының бөлімдері мен тақырыптары

1. Сандар

2. Теңдеулер

3. Теңдеулер жүйесі

4. Теңсіздіктер

5. Теңсіздіктер жүйесі

6. Тізбектер

7. Математикалық модельдеу мен талдау

8. Планиметрия

9. Стереометрия

10. Кеңістіктегі векторлар мен түрлендірулер

Сандар мен өрнектер — терминдер, даталар
Дәрежелерaᵐ · aⁿ = aᵐ⁺ⁿ; aᵐ : aⁿ = aᵐ⁻ⁿ; (aᵐ)ⁿ = aᵐⁿ; a⁻ⁿ = 1/aⁿ; a^(m/n) = ⁿ√aᵐ
Түбірлер√(ab) = √a · √b; √(a²) = |a|; √50 = 5√2
Қысқаша көбейту(a ± b)² = a² ± 2ab + b²; a² − b² = (a − b)(a + b); a³ ± b³ = (a ± b)(a² ∓ ab + b²)
Логарифмдерlogₐ b = c ⇔ aᶜ = b; logₐ(xy) = logₐ x + logₐ y; logₐ xⁿ = n logₐ x; a^(logₐ b) = b
Негізгі тепе-теңдікsin² α + cos² α = 1; tg α = sin α / cos α; tg α · ctg α = 1
Қос бұрышsin 2α = 2 sin α cos α; cos 2α = cos² α − sin² α = 1 − 2 sin² α
Кестелік мәндерsin 30° = 1/2; sin 45° = √2/2; sin 60° = √3/2; cos 60° = 1/2; tg 45° = 1
Ширектердегі таңбаларsin > 0 — I және II; cos > 0 — I және IV; tg > 0 — I және III
Иррационал санm/n бөлшегімен жазуға болмайды: √2, π, √3 + 1
Радианπ рад = 180°; 1 рад ≈ 57°
Теңдеулер — терминдер, даталар
Квадрат теңдеуax² + bx + c = 0; D = b² − 4ac; x = (−b ± √D) / 2a
Виет теоремасыx₁ + x₂ = −b/a; x₁ · x₂ = c/a
Көрсеткіштікaᶠ⁽ˣ⁾ = aᵍ⁽ˣ⁾ ⇔ f(x) = g(x); t = aˣ > 0 алмастыру
Логарифмдікlogₐ f(x) = b ⇔ f(x) = aᵇ, мұнда f(x) > 0
Иррационал√f(x) = g(x) ⇔ f(x) = g²(x) және g(x) ≥ 0
sin x = ax = (−1)ⁿ arcsin a + πn
cos x = ax = ± arccos a + 2πn
tg x = ax = arctg a + πn
Бөгде түбірквадраттағанда немесе МЖА жоғалғанда пайда болады; тексерумен алынып тасталады
Биквадрат теңдеуax⁴ + bx² + c = 0: t = x² ≥ 0 алмастыру
Тригонометрияның дербес жағдайларыsin x = 0 → x = πn; cos x = 0 → x = π/2 + πn
Теңдеулер жүйесі — терминдер, даталар
Орнына қоюбір айнымалыны өрнектеп, екінші теңдеуге қою
Қосубір айнымалы жойылатындай теңдеулерді қосу немесе азайту
Симметриялы жүйеx + y = s, xy = p → x пен y — t² − st + p = 0 түбірлері
Пайдалы тепе-теңдік(x + y)² = x² + y² + 2xy
Сызықтық жүйенің шешім саныa₁/a₂ ≠ b₁/b₂ — біреу; a₁/a₂ = b₁/b₂ ≠ c₁/c₂ — жоқ; бәрі тең — шексіз көп
Көрсеткіштік жүйе2ˣ · 2ʸ = 2ˣ⁺ʸ
Логарифмдік жүйеlg x + lg y = lg(xy), тек x > 0, y > 0 болғанда
Графиктік мағынасышешім — теңдеулер графиктерінің қиылысу нүктесі
Айнымалыларды алмастыруu = √x, v = √y немесе u = 2ˣ жүйені қарапайымға айналдырады
Теңсіздіктер — терминдер, даталар
Минусқа көбейту−2x > 6 → x < −3: таңба өзгереді
Квадраттармақтар жоғары: «> 0» — түбірлерден сыртта, «< 0» — түбірлер арасында
Интервалдар әдісіалымы мен бөлімінің нөлдері түзуге → аралықтардағы таңбалар
Көрсеткіштікa > 1 — таңба сақталады; 0 < a < 1 — таңба өзгереді
Логарифмдіксол ереже + аргумент > 0
Модуль|x| < a ⇔ −a < x < a; |x| > a ⇔ x < −a немесе x > a
cos x ≥ 1/2[−π/3 + 2πn; π/3 + 2πn]
Қатаң теңсіздік< және > таңбалары: аралықтың шеткі нүктелері кірмейді
Қатаң емес теңсіздік≤ және ≥ таңбалары: шеткі нүктелер кіреді (бөлімнің нөлдерінен басқа)
Теңсіздіктер жүйесі — терминдер, даталар
Жүйе { }БАРЛЫҚ теңсіздік орындалуы керек → қиылысу ∩
Жиынтық [ ]біреуі жеткілікті → бірігу ∪
Бүтін шешімдер2 < x ≤ 5 → 3, 4, 5; −1 ≤ x < 2 → −1, 0, 1
Бос шешімx > 5 және x < 2 — ортақ нүкте жоқ, шешім жоқ
Аралықтардың қиылысуы(2; +∞) ∩ (−∞; 5) = (2; 5)
Ең үлкен бүтін шешімx < 5 қатаң болса — бұл 5 емес, 4
Тізбектер — терминдер, даталар
АП: n-ші мүшеaₙ = a₁ + (n − 1)d
АП: қосындыSₙ = (a₁ + aₙ) · n / 2 = (2a₁ + (n − 1)d) · n / 2
АП: қасиетіaₙ = (aₙ₋₁ + aₙ₊₁) / 2
ГП: n-ші мүшеbₙ = b₁ · qⁿ⁻¹
ГП: қосындыSₙ = b₁(qⁿ − 1) / (q − 1), q ≠ 1
ГП: қасиетіbₙ² = bₙ₋₁ · bₙ₊₁
Шексіз кемімелі ГПS = b₁ / (1 − q), |q| < 1
Күрделі пайызS · (1 + p/100)ⁿ — еселігі q = 1 + p/100 геометриялық прогрессия
d айырмасыd = aₙ₊₁ − aₙ; екі мүше арқылы: d = (aₘ − aₖ)/(m − k)
q еселігіq = bₙ₊₁ / bₙ; екі мүше арқылы: qᵐ⁻ᵏ = bₘ / bₖ
Неше сан k-ға бөлінедіn = (соңғы − бірінші) / k + 1
Модельдеу және анализ бастамалары — терминдер, даталар
Туындылар(xⁿ)′ = nxⁿ⁻¹; (eˣ)′ = eˣ; (ln x)′ = 1/x; (sin x)′ = cos x; (cos x)′ = −sin x
Ережелер(uv)′ = u′v + uv′; (u/v)′ = (u′v − uv′)/v²; (f(kx + b))′ = k · f′(kx + b)
Жанамаy = f(x₀) + f′(x₀)(x − x₀); бұрыштық коэффициент k = f′(x₀)
Механикалық мағынасыv(t) = x′(t); a(t) = v′(t)
Алғашқы функциялар∫xⁿ dx = xⁿ⁺¹/(n + 1) + C; ∫cos x dx = sin x + C; ∫eˣ dx = eˣ + C
Ньютон — Лейбниц∫ₐᵇ f(x) dx = F(b) − F(a)
Сызықтар арасындағы ауданS = ∫ₐᵇ (жоғарғы − төменгі) dx
Максимум нүктесіf′ таңбасы «+»-тен «−»-ке ауысады
Функцияның өсуіаралықта f′(x) > 0
Жұп функцияf(−x) = f(x), графигі Oy-ке қатысты симметриялы: x², cos x, |x|
Тақ функцияf(−x) = −f(x), координаттар басына қатысты симметрия: x³, sin x
Планиметрия — терминдер, даталар
Пифагорc² = a² + b² (үштіктер 3–4–5, 5–12–13, 6–8–10)
Косинустар теоремасыc² = a² + b² − 2ab cos γ
Синустар теоремасыa / sin α = b / sin β = c / sin γ = 2R
Үшбұрыштың ауданыS = ½ah = ½ab sin γ; Герон: S = √(p(p − a)(p − b)(p − c))
Төртбұрыштарпараллелограмм S = ah; ромб S = d₁d₂/2; трапеция S = (a + b)/2 · h
ШеңберC = 2πR; S = πR²; l дуги = πRα/180°
Көпбұрыштың бұрыштарыішкі бұрыштар қосындысы 180°(n − 2); сыртқы — 360°
Тікбұрышты үшбұрышқа сырттай сызылған шеңберцентрі — гипотенузаның ортасы, R = c/2
Іштей сызылған шеңберr = S/p; тікбұрышты үшбұрышта r = (a + b − c)/2
Іштей сызылған бұрышсол доғаға тірелетін центрлік бұрыштың жартысына тең
Хордацентрден түсірілген перпендикуляр хорданы қақ бөледі: d² + (l/2)² = R²
Стереометрия — терминдер, даталар
Призма, цилиндрV = S таб · h; цилиндр: V = πr²h, S бүйір = 2πrh
Пирамида, конусV = ⅓ S таб · h; конус: V = ⅓πr²h, S бүйір = πrl
ШарV = (4/3)πR³; S = 4πR²
КубV = a³; S = 6a²; диагоналі d = a√3
ПараллелепипедV = abc; d = √(a² + b² + c²)
Конус: байланысl² = r² + h² (жасаушы, радиус, биіктік)
Денелердің ұқсастығыөлшемдер × k → аудандар × k², көлемдер × k³
Цилиндрдің осьтік қимасы2r × h тіктөртбұрыш; шаршы болса — h = 2r
Айналу денелеріцилиндр, конус, шар — фигураны ось маңында айналдырғанда шығады
Айқас түзулерқиылыспайды және параллель емес (әртүрлі жазықтықта жатады)
Кеңістіктегі векторлар мен түрлендірулер — терминдер, даталар
AB векторыAB = (x₂ − x₁; y₂ − y₁; z₂ − z₁)
Ұзындық|a| = √(x² + y² + z²)
Кесіндінің ортасыM = ((x₁ + x₂)/2; (y₁ + y₂)/2; (z₁ + z₂)/2)
Скаляр көбейтіндіa · b = x₁x₂ + y₁y₂ + z₁z₂ = |a| · |b| · cos φ
Перпендикулярлықa ⊥ b ⇔ a · b = 0
Коллинеарлықx₁/x₂ = y₁/y₂ = z₁/z₂
СимметрияO-ға қатысты: (−x; −y; −z); Oxy-ке қатысты: (x; y; −z); Ox-ке қатысты: (x; −y; −z)
Параллель көшіруp(a; b; c) векторына: (x + a; y + b; z + c)
Нөлдік скаляр көбейтіндібұрыш 90°; оң — сүйір бұрыш, теріс — доғал бұрыш
Векторларды қосусәйкес координаталар қосылады; ka — әр координата × k

Өзіңді тексер

1. бір дұрыс жауап

Есептеңіз: √50 − √18 + √8

  1. A. 4√2
  2. B. 2√2
  3. C. √40
  4. D. 6√2
Жауап пен талдауды көрсету

Дұрыс жауап: A

Талдау: Көбейткішті түбір астынан шығарамыз: √50 = 5√2, √18 = 3√2, √8 = 2√2. 5√2 − 3√2 + 2√2 = 4√2. √40 — қате: түбірлерді «бір түбір астында» қосуға және азайтуға болмайды.

2. бір дұрыс жауап

Есептеңіз: 2³ · 2⁻⁵ : 2⁻⁴

  1. A. 4
  2. B. 1/64
  3. C. 1/4
  4. D. 64
Жауап пен талдауды көрсету

Дұрыс жауап: A

Талдау: Көбейткенде дәреже көрсеткіштері қосылады, бөлгенде — азайтылады: 3 + (−5) − (−4) = 2, демек 2² = 4. 1/64 = 2⁻⁶ жауабы −4-ті таңбасымен қате азайтқанда шығады.

3. бір дұрыс жауап

Есептеңіз: sin 30° + cos 60°

  1. A. 1
  2. B. 1/2
  3. C. √3
  4. D. (1 + √3)/2
Жауап пен талдауды көрсету

Дұрыс жауап: A

Талдау: sin 30° = 1/2, cos 60° = 1/2, қосындысы 1. (1 + √3)/2 тұзағы — мәндер шатастырылған: √3/2 — бұл cos 30° және sin 60°.

4. бір дұрыс жауап

Өрнекті ықшамдаңыз: (a + b)² − (a − b)²

  1. A. 4ab
  2. B. 2ab
  3. C. 2a² + 2b²
  4. D. 0
Жауап пен талдауды көрсету

Дұрыс жауап: A

Талдау: (a + b)² = a² + 2ab + b², (a − b)² = a² − 2ab + b². Айырмасы: 2ab − (−2ab) = 4ab. 2a² + 2b² — айырма емес, квадраттардың қосындысы.

5. бір дұрыс жауап

Көбейткіштерге жіктеңіз: x² − 9

  1. A. (x − 3)(x + 3)
  2. B. (x − 3)²
  3. C. (x − 9)(x + 1)
  4. D. (x + 3)²
Жауап пен талдауды көрсету

Дұрыс жауап: A

Талдау: Квадраттар айырмасы: a² − b² = (a − b)(a + b), мұнда b = 3. (x − 3)² = x² − 6x + 9 — айырманың квадраты, оның ортаңғы мүшесі бар.

Осы пәні бар бейіндік жұптар

Кім болам →

Тренажерді ашу: Математика →