Арифметикалық және геометриялық прогрессиялар
Математика · Тізбектер
Арифметикалық прогрессия: әр мүше алдыңғысынан d-ға артық. aₙ = a₁ + (n − 1)d; Sₙ = (a₁ + aₙ)n/2; қасиеті: aₙ = (aₙ₋₁ + aₙ₊₁)/2. Геометриялық: әр мүше q есе артық. bₙ = b₁qⁿ⁻¹; Sₙ = b₁(qⁿ − 1)/(q − 1); қасиеті: bₙ² = bₙ₋₁bₙ₊₁; шексіз кемімелі (|q| < 1): S = b₁/(1 − q).
1-мысал. a₁ = −4, d = 3: a₂₀ = −4 + 19 · 3 = 53; S₂₀ = (−4 + 53) · 20/2 = 490. 2-мысал. b₁ = 2, q = 3: b₅ = 2 · 3⁴ = 162; S₅ = 2(3⁵ − 1)/(3 − 1) = 242. 3-мысал. 9 + 3 + 1 + … = 9/(1 − 1/3) = 13,5. 4-мысал. a₃ = 10 және a₇ = 22 болса, 4d = 12, d = 3, a₁ = 4.
Ең бастысы
- aₙ = a₁ + (n − 1)d; Sₙ = (a₁ + aₙ)n/2.
- bₙ = b₁qⁿ⁻¹; Sₙ = b₁(qⁿ − 1)/(q − 1).
- |q| < 1 болғанда S = b₁/(1 − q).
- Екі мүше арқылы: d = (aₘ − aₖ)/(m − k).
Тесттегі тұзақ
n-ші мүше формуласында n емес, (n − 1) тұр. Шексіз қосынды формуласы тек |q| < 1 болғанда жұмыс істейді.
Өзіңді тексер
1. бір дұрыс жауап
Арифметикалық прогрессия: a₁ = 5, d = 3. a₁₀-ды табыңыз.
- A. 32
- B. 35
- C. 30
- D. 50
Жауап пен талдауды көрсету
Дұрыс жауап: A
Талдау: aₙ = a₁ + (n − 1)d = 5 + 9 · 3 = 32. 35 = 5 + 10 · 3 — n − 1 орнына n алынған.
2. бір дұрыс жауап
Геометриялық прогрессия: b₁ = 3, q = 2. Алғашқы бес мүшесінің қосындысын табыңыз.
- A. 93
- B. 48
- C. 96
- D. 45
Жауап пен талдауды көрсету
Дұрыс жауап: A
Талдау: Sₙ = b₁(qⁿ − 1)/(q − 1) = 3 · (32 − 1)/1 = 93. Тексеру: 3 + 6 + 12 + 24 + 48 = 93. 48 — тек бесінші мүше b₅.
3. бір дұрыс жауап
1-ден 20-ға дейінгі барлық натурал сандардың қосындысын табыңыз.
- A. 210
- B. 200
- C. 420
- D. 190
Жауап пен талдауды көрсету
Дұрыс жауап: A
Талдау: Бұл арифметикалық прогрессия: S = (1 + 20) · 20 / 2 = 210. 420 — 2-ге бөлуді ұмытқан; 190 — 19-ға дейінгі қосынды.
Конспектіні тренажерде ашу →Тегін, тіркелусіз