Анализ бастамалары және математикалық модельдеу
Математика · Математикалық модельдеу мен талдау
Туынды функцияның өзгеру жылдамдығын көрсетеді: (xⁿ)′ = nxⁿ⁻¹, (sin x)′ = cos x, (cos x)′ = −sin x, (eˣ)′ = eˣ, (ln x)′ = 1/x; (uv)′ = u′v + uv′. Функция f′ > 0 жерде өседі, f′ < 0 жерде кемиді; максимум нүктесінде f′ таңбасы «+»-тен «−»-ке ауысады. Жанама теңдеуі: y = f(x₀) + f′(x₀)(x − x₀). Алғашқы функция мен интеграл: ∫ₐᵇ f(x)dx = F(b) − F(a) — график астындағы аудан.
1-мысал. f(x) = x³ − 3x² + 4: f′ = 3x² − 6x = 3x(x − 2), кризистік нүктелер 0 және 2; максимум f(0) = 4, минимум f(2) = 0. 2-мысал. y = x²-қа x₀ = 3 нүктесіндегі жанама: y = 9 + 6(x − 3) = 6x − 9. 3-мысал. ∫₀² (2x + 1)dx = (x² + x)|₀² = 6. Модельдеу: 40 м қоршаумен ауданы ең үлкен тіктөртбұрышты қоршау. Қабырғалары x және 20 − x, S = x(20 − x), S′ = 20 − 2x = 0 → x = 10: 10 × 10 шаршы, S = 100 м².
Ең бастысы
- Туындылар кестесі және (uv)′ ережесі.
- f′ > 0 — өседі; максимум: «+» → «−».
- Жанама: y = f(x₀) + f′(x₀)(x − x₀).
- Оңтайлы мән есебі: функция → туынды = 0 → таңбаны тексеру.
Тесттегі тұзақ
Кесіндідегі ең үлкен мән оның шетінде болуы мүмкін — кризистік нүктелердегі және шеттердегі мәндерді салыстырыңыз.
Өзіңді тексер
1. бір дұрыс жауап
f(x) = x³ − 3x² болса, f′(2)-ні табыңыз
- A. 0
- B. −4
- C. 12
- D. 4
Жауап пен талдауды көрсету
Дұрыс жауап: A
Талдау: f′(x) = 3x² − 6x, f′(2) = 12 − 12 = 0. −4 = f(2) — туындыға емес, функцияның өзіне қойған.
2. бір дұрыс жауап
∫₀² 3x² dx интегралын есептеңіз
- A. 8
- B. 12
- C. 24
- D. 6
Жауап пен талдауды көрсету
Дұрыс жауап: A
Талдау: 3x²-тың алғашқы функциясы — x³. Ньютон–Лейбниц формуласы бойынша: 2³ − 0³ = 8. 12 = 3 · 2² — алғашқы функцияның орнына интеграл астындағы функцияға қойған.
3. бір дұрыс жауап
f(x) = x² − 6x + 5 функциясының ең кіші мәнін табыңыз.
- A. −4
- B. 3
- C. 5
- D. 0
Жауап пен талдауды көрсету
Дұрыс жауап: A
Талдау: Парабола төбесі: x₀ = −b/2a = 3, f(3) = 9 − 18 + 5 = −4. Тармақтары жоғары, демек бұл ең кіші мән. 3 — функцияның мәні емес, төбенің абсциссасы.
Конспектіні тренажерде ашу →Тегін, тіркелусіз