Жазықтықтағы геометриялық фигуралар және олардың өзара орналасуы
Математика · Планиметрия
Негізгі фактілер: сыбайлас бұрыштардың қосындысы 180°, вертикаль бұрыштар тең; параллель түзулер мен қиюшыда айқыш және сәйкес бұрыштар тең, бір жақты бұрыштардың қосындысы 180°. Үшбұрыш бұрыштарының қосындысы 180°, сыртқы бұрыш онымен сыбайлас емес екі ішкі бұрыштың қосындысына тең. Дөңес n-бұрыштың бұрыштарының қосындысы 180°(n − 2).
Шеңбер: жанама жанасу нүктесінде радиусқа перпендикуляр; бір нүктеден жүргізілген жанама кесінділері тең; іштей сызылған бұрыш сол доғаға тірелетін центрлік бұрыштың жартысына тең; диаметрге тірелетін іштей сызылған бұрыш — тік. Мысал: центрлік бұрыш 100° → сол доғаға тірелген іштей сызылған бұрыш 50°. Төртбұрышты шеңберге іштей сызуға болады, егер қарама-қарсы бұрыштарының қосындысы 180° болса; шеңберге сырттай сызуға — қарама-қарсы қабырғаларының қосындылары тең болса.
Ең бастысы
- Параллель түзулер: айқыш бұрыштар тең, бір жақты — 180°.
- Үшбұрыш: қосынды 180°; сыртқы бұрыш = сыбайлас емес екеуінің қосындысы.
- Іштей сызылған бұрыш = центрліктің ½; диаметрге — 90°.
- Іштей сызылған төртбұрыш: қарама-қарсы бұрыштар = 180°.
Тесттегі тұзақ
Іштей сызылған бұрыш центрлікке тең емес, оның ЖАРТЫСЫНА тең. Үшбұрыштың сыртқы бұрышы 180° минус бір бұрыш емес, сыбайлас емес екеуінің қосындысы.
Өзіңді тексер
1. бір дұрыс жауап
Тікбұрышты үшбұрыштың катеттері 6 және 8. Гипотенузаны табыңыз.
- A. 10
- B. 14
- C. 7
- D. 100
Жауап пен талдауды көрсету
Дұрыс жауап: A
Талдау: Пифагор теоремасы бойынша c = √(6² + 8²) = √100 = 10. 100 — түбір алуды ұмытқан, 14 = 6 + 8.
2. бір дұрыс жауап
Үшбұрыштың екі бұрышы 40° және 75°. Үшінші бұрышын табыңыз.
- A. 65°
- B. 115°
- C. 55°
- D. 245°
Жауап пен талдауды көрсету
Дұрыс жауап: A
Талдау: Үшбұрыш бұрыштарының қосындысы 180°: 180° − 40° − 75° = 65°. 115° = 40° + 75° — үшінші бұрыш емес, екі бұрыштың қосындысы (сыртқы бұрыш).
3. бір дұрыс жауап
Дөңгелектің ауданы 36π. Оның шеңберінің ұзындығын табыңыз.
- A. 12π
- B. 6π
- C. 36π
- D. 18π
Жауап пен талдауды көрсету
Дұрыс жауап: A
Талдау: S = πr² = 36π, демек r = 6. Шеңбер ұзындығы C = 2πr = 12π. 6π — 2 көбейткішін ұмытқан.
Конспектіні тренажерде ашу →Тегін, тіркелусіз