Радикалдармен амалдар. Сандық және әріпті өрнектер
Математика · Сандар
a санының n-ші дәрежелі түбірі — n-ші дәрежесі a-ға тең сан. Қасиеттері: √(ab) = √a · √b, √(a/b) = √a / √b, (√a)² = a, √(a²) = |a|. Түбірлерді түбір астындағы өрнектер бірдей болғанда ғана қосады: 2√3 + 3√3 = 5√3, ал √2 + √3 ≠ √5. Ықшамдау үшін көбейткішті түбір астынан шығарады: √12 = √(4 · 3) = 2√3.
1-мысал. √12 + √27 − √48 = 2√3 + 3√3 − 4√3 = √3. 2-мысал. Бөлімдегі иррационалдықтан құтылу: 6/√3 = 6√3/3 = 2√3; 1/(√5 − 2) = (√5 + 2)/(5 − 4) = √5 + 2 (түйіндесіне көбейттік). 3-мысал. √((1 − √2)²) = |1 − √2| = √2 − 1, себебі 1 − √2 < 0.
Ең бастысы
- √(ab) = √a·√b; √(a²) = |a|.
- Тек «бірдей» түбірлерді қосуға болады.
- Көбейткішті шығару: √12 = 2√3, √50 = 5√2.
- Бөлімдегі иррационалдық — түйіндесіне көбейту.
Тесттегі тұзақ
√(a²) = a емес, |a|: теріс a үшін жауаптың таңбасы өзгереді. √2 + √3 ≠ √5.
Өзіңді тексер
1. бір дұрыс жауап
Есептеңіз: log₂ 32 + lg 1000
- A. 8
- B. 5
- C. 3
- D. 1 032
Жауап пен талдауды көрсету
Дұрыс жауап: A
Талдау: log₂ 32 = 5, себебі 2⁵ = 32; lg 1000 = 3, себебі 10³ = 1000. Қосындысы 5 + 3 = 8.
2. сәйкестік
Өрнек пен оның мәнін сәйкестендіріңіз
- A. A. log₂ 8
- B. B. lg 100
- 1. 3
- 2. 2
- 3. 4
- 4. 1/2
Жауап пен талдауды көрсету
Дұрыс жауап: A — 1, B — 2
Талдау: log₂ 8 = 3, себебі 2³ = 8; lg 100 = 2, себебі 10² = 100. 4 = 8 : 2 — жиі қате: логарифм — бөлінді емес, дәреже көрсеткіші.
3. сәйкестік
Өрнек пен оның мәнін сәйкестендіріңіз
- A. A. sin 30°
- B. B. cos 0°
- 1. 1/2
- 2. 1
- 3. √3/2
- 4. 0
Жауап пен талдауды көрсету
Дұрыс жауап: A — 1, B — 2
Талдау: sin 30° = 1/2, cos 0° = 1. √3/2 — sin 60° және cos 30°, 0 — sin 0° және cos 90°.
Конспектіні тренажерде ашу →Тегін, тіркелусіз