Тригонометриялық және иррационал теңдеулер
Математика · Теңдеулер
Қарапайым тригонометриялық теңдеулер: sin x = a (|a| ≤ 1) → x = (−1)ⁿ arcsin a + πn; cos x = a → x = ± arccos a + 2πn; tg x = a → x = arctg a + πn. Дербес жағдайлар: sin x = 0 → πn; cos x = 0 → π/2 + πn; sin x = 1 → π/2 + 2πn. Егер |a| > 1 болса, sin x = a және cos x = a теңдеулерінің түбірі жоқ. Күрделі теңдеулерді алмастыру (t = sin x) немесе көбейткіштерге жіктеу арқылы қарапайымға келтіреді.
Иррационал теңдеулерді (айнымалы түбір астында) екі жағын квадраттау арқылы шешеді, сосын түбірлерді МІНДЕТТІ түрде тексереді. Мысал: √(x + 7) = x + 1. Квадраттаймыз: x + 7 = x² + 2x + 1 → x² + x − 6 = 0 → x = 2 немесе x = −3. Тексеру: x = 2: √9 = 3 = 2 + 1 ✓; x = −3: √4 = 2, ал оң жағы −2 ✗. Жауабы: x = 2. Тригонометриялық мысал: 2 sin x − 1 = 0 → sin x = 1/2 → x = (−1)ⁿ π/6 + πn.
Ең бастысы
- sin x = a → (−1)ⁿ arcsin a + πn; cos x = a → ± arccos a + 2πn.
- tg x = a → arctg a + πn.
- |a| > 1 — sin мен cos-тың түбірі жоқ.
- Иррационал: квадраттап, түбірлерді ТЕКСЕРУ.
Тесттегі тұзақ
Квадраттағанда бөгде түбірлер пайда болады: түбір (√) теріс санға тең бола алмайды. Тексерусіз «2 және −3» жауабы қате болады.
Өзіңді тексер
1. бір дұрыс жауап
Теңдеуді шешіңіз: log₃(x − 1) = 2
- A. 10
- B. 7
- C. 9
- D. 5
Жауап пен талдауды көрсету
Дұрыс жауап: A
Талдау: Логарифмның анықтамасы бойынша x − 1 = 3² = 9, x = 10. МЖА тексеру: x − 1 = 9 > 0. 7 = 6 + 1 — дәрежеге шығарудың орнына 3 · 2 көбейтілген.
2. бір дұрыс жауап
Теңдеуді шешіңіз: √(x + 3) = 4
- A. 13
- B. 1
- C. 16
- D. 19
Жауап пен талдауды көрсету
Дұрыс жауап: A
Талдау: Екі жағын квадраттаймыз: x + 3 = 16, x = 13. Тексеру: √16 = 4. 1 = 4 − 3 — 4-ті квадраттауды ұмытқан.
3. бір дұрыс жауап
Теңдеуді шешіңіз: sin x = 1/2
- A. x = (−1)ⁿ · π/6 + πn, n ∈ Z
- B. x = ±π/3 + 2πn, n ∈ Z
- C. x = π/6 + 2πn, n ∈ Z
- D. x = π/3 + πn, n ∈ Z
Жауап пен талдауды көрсету
Дұрыс жауап: A
Талдау: sin x = a: x = (−1)ⁿ arcsin a + πn; arcsin(1/2) = π/6. ±π/3 + 2πn нұсқасы — cos x = 1/2 шешімі. π/6 + 2πn нұсқасы түбірлердің екінші сериясын (5π/6 + 2πn) жоғалтады.
Конспектіні тренажерде ашу →Тегін, тіркелусіз