Сызықтық, квадрат және бөлшек-рационал теңдеулер
Математика · Теңдеулер
Сызықтық теңдеу ax + b = 0: x = −b/a (a ≠ 0 болғанда). Квадрат теңдеу ax² + bx + c = 0: D = b² − 4ac; D > 0 — екі түбір x = (−b ± √D)/2a, D = 0 — бір түбір, D < 0 — нақты түбірлер жоқ. Виет теоремасы (a = 1 болғанда): x₁ + x₂ = −b, x₁x₂ = c. Толымсыз: x² − 9 = 0 → x = ±3; x² − 5x = 0 → x(x − 5) = 0 → 0 және 5.
1-мысал. 2x² − 3x − 2 = 0: D = 9 + 16 = 25, x = (3 ± 5)/4, түбірлері 2 және −1/2. 2-мысал (бөлшек). (x² − 4)/(x − 2) = 0: алымы x = ±2 болғанда 0-ге тең, бірақ x = 2 бөлімді нөлге айналдырады — бөгде түбір. Жауабы: x = −2. Бөлшек теңдеуді шешу реті: бәрін бір жаққа көшіру, ортақ бөлімге келтіру, алымын нөлге теңестіру, бөлімді нөлге айналдыратын түбірлерді алып тастау.
Ең бастысы
- D = b² − 4ac; x = (−b ± √D)/2a.
- Виет: x₁ + x₂ = −b/a, x₁x₂ = c/a.
- Толымсыз: x² = k немесе x(x − k) = 0.
- Бөлшек: алымы = 0, бөлімі ≠ 0.
Тесттегі тұзақ
x² − 5x = 0 толымсыз теңдеуінде x-ке бөлуге болмайды — 0 түбірі жоғалады. Бөлшек теңдеуде бөлімді міндетті түрде тексеріңіз.
Өзіңді тексер
1. бір дұрыс жауап
Теңдеуді шешіңіз: 3x − 7 = 2x + 5
- A. 12
- B. −2
- C. 2
- D. 12/5
Жауап пен талдауды көрсету
Дұрыс жауап: A
Талдау: Тасымалдаймыз: 3x − 2x = 5 + 7, x = 12. Тексеру: 3 · 12 − 7 = 29 = 2 · 12 + 5.
2. бір дұрыс жауап
x² − 5x + 6 = 0 теңдеуі түбірлерінің қосындысын табыңыз
- A. 5
- B. −5
- C. 6
- D. 1
Жауап пен талдауды көрсету
Дұрыс жауап: A
Талдау: Түбірлері 2 және 3 (2 · 3 = 6, 2 + 3 = 5). Виет теоремасы бойынша түбірлер қосындысы −b/a = 5. −5 — b коэффициентінің таңбасын өзгертуді ұмытқан.
3. бір дұрыс жауап
Теңдеуді шешіңіз: 2ˣ⁺¹ = 32
- A. 4
- B. 5
- C. 16
- D. 3
Жауап пен талдауды көрсету
Дұрыс жауап: A
Талдау: 32 = 2⁵, демек x + 1 = 5 және x = 4. 5 — бірді азайтуды ұмытқан.
Конспектіні тренажерде ашу →Тегін, тіркелусіз