Теңсіздіктер: сызықтық, квадрат, рационал, иррационал, тригонометриялық, көрсеткіштік, логарифмдік
Математика · Теңсіздіктер
Сызықтық: теріс санға көбейткенде немесе бөлгенде таңба өзгереді (−2x > 6 → x < −3). Квадрат: түбірлерді тауып, тармақтардың бағытын ескеріңіз (a > 0 болғанда «> 0» — түбірлерден сыртта, «< 0» — түбірлер арасында). Рационал — интервалдар әдісі: алымы мен бөлімінің нөлдерін белгілеп, аралықтарда таңбаларды қойыңыз, бөлімнің нөлдері әрқашан алынып тасталады.
1-мысал. (x − 1)(x + 4)/(x − 3) ≥ 0. Нөлдері: −4, 1 (кіреді), 3 (алынып тасталады). Оңнан солға таңбалар: +, −, +, −. Жауабы: [−4; 1] ∪ (3; +∞). 2-мысал. sin x > 1/2 → x ∈ (π/6 + 2πn; 5π/6 + 2πn). 3-мысал. log₀,₅(x − 1) ≥ −2: негізі 0,5 < 1, таңба өзгереді: x − 1 ≤ 4, сонымен қатар x − 1 > 0 → (1; 5]. 4-мысал. √(x + 2) < 3: x + 2 ≥ 0 және x + 2 < 9 → [−2; 7). Көрсеткіштік: a > 1 болғанда таңба сақталады, 0 < a < 1 болғанда өзгереді.
Ең бастысы
- Теріс санға көбейту — таңба өзгереді.
- Интервалдар әдісі; бөлімнің нөлдері алынып тасталады.
- Көрсеткіштік пен логарифмдікте негіз < 1 — таңба өзгереді.
- Иррационал: түбір астындағы ≥ 0.
Тесттегі тұзақ
Бөлімнің нөлдері «≥» болса да, жауапқа ЕШҚАШАН кірмейді. 0,5 немесе 1/3 негізі үшін теңсіздік таңбасы өзгереді.
Өзіңді тексер
1. бір дұрыс жауап
Теңсіздікті шешіңіз: x² − 4 < 0
- A. (−2; 2)
- B. (−∞; −2) ∪ (2; +∞)
- C. (−∞; 2)
- D. [−2; 2]
Жауап пен талдауды көрсету
Дұрыс жауап: A
Талдау: x² < 4 ⇔ −2 < x < 2. Парабола түбірлер арасында осьтен төмен. Квадрат жақша қате — теңсіздік қатаң; сәулелердің бірігуі — x² − 4 > 0 шешімі.
2. бір дұрыс жауап
Теңсіздікті шешіңіз: (1/2)ˣ > 4
- A. x < −2
- B. x > −2
- C. x > 2
- D. x < 2
Жауап пен талдауды көрсету
Дұрыс жауап: A
Талдау: (1/2)ˣ = 2⁻ˣ > 2², демек −x > 2 және x < −2. Тұзақ: негізі 1/2 < 1, функция кемиді, сондықтан теңсіздік таңбасы өзгереді.
3. бір дұрыс жауап
Теңсіздікті шешіңіз: log₂ x < 3
- A. (0; 8)
- B. (−∞; 8)
- C. (0; 6)
- D. (8; +∞)
Жауап пен талдауды көрсету
Дұрыс жауап: A
Талдау: log₂ x < log₂ 8 ⇔ x < 8, бірақ логарифм тек x > 0 болғанда анықталған. Жауабы (0; 8). (−∞; 8) нұсқасы анықталу облысын ескермейді.
Конспектіні тренажерде ашу →Тегін, тіркелусіз