Кеңістіктегі векторлар және түрлендірулер
Математика · Кеңістіктегі векторлар мен түрлендірулер
Басы A(x₁; y₁; z₁), соңы B(x₂; y₂; z₂) болатын AB векторы: AB = (x₂ − x₁; y₂ − y₁; z₂ − z₁). Ұзындығы |a| = √(x² + y² + z²). Векторлардың қосындысы — координаталардың қосындысы, санға көбейту — әр координата көбейтіледі. Скаляр көбейтінді a · b = x₁x₂ + y₁y₂ + z₁z₂ = |a||b|cos φ; a ⊥ b ⇔ a · b = 0; коллинеарлық — координаталардың пропорционалдығы.
1-мысал. A(1; −1; 2), B(3; 1; 1): AB = (2; 2; −1), |AB| = √(4 + 4 + 1) = 3; кесіндінің ортасы (2; 0; 1,5). 2-мысал. a(1; 2; 2), b(2; −1; 2): a · b = 2 − 2 + 4 = 4; |a| = |b| = 3; cos φ = 4/9. Кеңістіктегі түрлендірулер: координаттар басына қатысты симметрия (−x; −y; −z), Oxy жазықтығына (x; y; −z), Ox осіне (x; −y; −z); p(a; b; c) векторына параллель көшіру: (x + a; y + b; z + c).
Ең бастысы
- AB = соңының координаталары − басының координаталары.
- |a| = √(x² + y² + z²); орта — координаталардың жарты қосындысы.
- a · b = x₁x₂ + y₁y₂ + z₁z₂; ⊥ ⇔ a · b = 0.
- Симметрия: O — барлық таңба; Oxy — z; Ox — y мен z.
Тесттегі тұзақ
AB векторын керісінше емес, «соңы минус басы» деп есептейді. Оське қатысты симметрияда БАСҚА екі координата өзгереді.
Өзіңді тексер
1. бір дұрыс жауап
a(1; 2; 2) векторының ұзындығын табыңыз.
- A. 3
- B. 5
- C. 9
- D. √5
Жауап пен талдауды көрсету
Дұрыс жауап: A
Талдау: |a| = √(1² + 2² + 2²) = √9 = 3. 9 — түбір алуды ұмытқан; 5 = 1 + 2 + 2 — координаталарды қосқан.
2. бір дұрыс жауап
a(1; 0; 2) және b(3; 4; 1) векторларының скаляр көбейтіндісін табыңыз.
- A. 5
- B. 8
- C. 0
- D. 10
Жауап пен талдауды көрсету
Дұрыс жауап: A
Талдау: a · b = x₁x₂ + y₁y₂ + z₁z₂ = 3 + 0 + 2 = 5. 8 — екі вектордың барлық координаталарын қосқан.
3. бір дұрыс жауап
A(2; −1; 3), B(4; 5; −1) болса, AB кесіндісінің ортасының координаталарын табыңыз.
- A. (3; 2; 1)
- B. (6; 4; 2)
- C. (1; 3; −2)
- D. (2; 6; −4)
Жауап пен талдауды көрсету
Дұрыс жауап: A
Талдау: Ортаның координаталары — ұштары координаталарының жарты қосындысы: ((2 + 4)/2; (−1 + 5)/2; (3 − 1)/2) = (3; 2; 1). (2; 6; −4) — AB векторының координаталары.
Конспектіні тренажерде ашу →Тегін, тіркелусіз