Математикалық сауаттылық: ҰБТ-ға дайындық

ҰБТ-дағы форматы: 10 тапсырма (бір дұрыс жауап — 10), міндетті пән.

Тренажерді ашу: Математикалық сауаттылық →Тегін, тіркелусіз

ҰТО спецификациясының бөлімдері мен тақырыптары

1. Сандық талқылау

2. Анықсыздық

3. Өзгерістер мен тәуелділік

4. Кеңістік пен форма

Сандық талқылау — терминдер, даталар
a санының p%-ыa · p / 100 (8 000-ның 25%-ы = 2 000)
+p% / −p%a · (1 + p/100) / a · (1 − p/100)
Жеңілдікке дейінгі бағажаңа баға : (1 − p/100) (6 000 : 0,75 = 8 000)
Жай пайызS · (1 + r · n): пайыз тек бастапқы сомаға
Күрделі пайызS · (1 + r)ⁿ: пайызға пайыз
S = v · tжол = жылдамдық × уақыт; v = S : t; t = S : v
A = N · tжұмыс = өнімділік × уақыт
Пропорцияa : b = c : d ⇒ a · d = b · c
Тура пропорционалдықпорция көп — өнім де сонша есе көп
Кері пропорционалдықжұмысшы көп — күн аз: 6 · 12 = 9 · x
Дөңгелек диаграммабүкіл шеңбер = 100%; барлық үлестердің қосындысы = 100%
Анықсыздық: статистика, ықтималдық, комбинаторика — терминдер, даталар
Орташа мәнқосынды : саны; салмақталған: Σ(мән · жиілік) : Σжиілік
Медианареттелген қатардың ортасы; сан жұп болса — ортаңғы екеуінің орташасы
Мода / құлашең жиі мән / ең үлкен − ең кіші
P = m / nқолайлы нәтижелер : барлық тең мүмкін нәтижелер
P(A және B)тәуелсіз оқиғалар үшін P(A) · P(B) (екі тиын: 1/2 · 1/2 = 1/4)
n!алмастырулар: сөредегі 5 кітап = 5! = 120
Aₙᵏ = n!/(n−k)!орналастырулар — рет маңызды (4 цифрдан үш таңбалы сан: 4·3·2 = 24)
Cₙᵏ = n!/(k!(n−k)!)терулер — рет маңызды емес (6-дан 2 кезекші: 15)
|A∪B| = |A|+|B|−|A∩B|Эйлер дөңгелектері: қиылысу екі рет саналған
Көбейту ережесі«әрі анау, әрі мынау» таңдау — көбейтеміз (қыз бен ұл: 15 · 20)
Қосу ережесі«не анау, не мынау» таңдау (үйлесімсіз) — қосамыз
Өзгерістер мен тәуелділік — терминдер, даталар
aₙ = a₁ + (n−1)dарифметикалық прогрессия (d қосамыз)
Sₙ = (a₁ + aₙ) · n / 2арифметикалық прогрессияның n мүшесінің қосындысы
bₙ = b₁ · qⁿ⁻¹геометриялық прогрессия (q-ға көбейтеміз): әр сағат сайын екі еселену — q = 2
y = kx + bсызықтық тәуелділік: k — x 1-ге артқанда y қаншаға артады, b — x = 0 болғандағы мән
Бірліктер1 м³ = 1 000 л; 1 км = 1 000 м; 1 сағ = 60 мин; 1 га = 10 000 м²
«Тұрақты + бірлікке» тарифіқұны = тұрақты бөлік + баға × саны (такси: 400 + 150 · км)
Тарифтердің теңесу нүктесіформулаларды теңестіріңіз: 2 000 + 10x = 3 500 ⇒ x = 150
Кеңістік пен форма — терминдер, даталар
ТіктөртбұрышP = 2(a + b); S = a · b
ҮшбұрышS = ½ · a · h; Пифагор: c² = a² + b² (3–4–5)
ДөңгелекC = 2πr (шеңбер ұзындығы); S = πr²
КубS = 6a²; V = a³
ПараллелепипедS = 2(ab + bc + ac); V = abc
ЦилиндрS бүйір = 2πrh; S толық = 2πr(h + r); V = πr²h
Масштаб 1 : Mкартадағы 1 см = жердегі M см (1 : 50 000 → 1 см = 500 м)
Бөлме қабырғаларының ауданыеден периметрі × биіктік − терезелер мен есіктер
Жоғары дөңгелектеуқораптар, бояу банкалары, автобустар: 9,09 қорап → 10 сатып аламыз

Өзіңді тексер

1. бір дұрыс жауап

Кроссовка 8 000 теңге тұрады. Оған 25% жеңілдік бар. Жеңілдікпен қанша тұрады?

  1. A. 6 000 тг
  2. B. 2 000 тг
  3. C. 6 500 тг
  4. D. 7 750 тг
Жауап пен талдауды көрсету

Дұрыс жауап: A

Талдау: 8 000-ның 25%-ы = 8 000 × 0,25 = 2 000 тг. Жеңілдікпен баға: 8 000 − 2 000 = 6 000 тг. Абайлаңыз: 2 000 — жаңа баға емес, жеңілдік мөлшері.

2. бір дұрыс жауап

Автобус 180 км жолды 2,5 сағатта жүрді. Оның орташа жылдамдығы қандай?

  1. A. 72 км/сағ
  2. B. 60 км/сағ
  3. C. 70 км/сағ
  4. D. 75 км/сағ
Жауап пен талдауды көрсету

Дұрыс жауап: A

Талдау: v = S : t = 180 : 2,5 = 72 км/сағ. Тексеру: 72 × 2,5 = 180.

3. бір дұрыс жауап

4 порция омлетке 3 жұмыртқа керек. 12 порцияға қанша жұмыртқа керек?

  1. A. 9
  2. B. 6
  3. C. 8
  4. D. 12
Жауап пен талдауды көрсету

Дұрыс жауап: A

Талдау: Порция 3 есе көбейді (12 : 4 = 3), демек жұмыртқа да 3 есе көп керек: 3 × 3 = 9.

4. бір дұрыс жауап

Оқушы өзіндік жұмыстар үшін 4, 7, 9 және 8 балл алды. Орташа балды табыңыз.

  1. A. 7
  2. B. 6
  3. C. 6,5
  4. D. 7,5
Жауап пен талдауды көрсету

Дұрыс жауап: A

Талдау: Орташа мән = қосынды : саны = (4 + 7 + 9 + 8) : 4 = 28 : 4 = 7.

5. бір дұрыс жауап

Ұялы байланыс тарифі: айына 1 500 тг және пакеттен тыс әр минутқа 20 тг. Бір айда Айгерім пакеттен тыс 40 минут сөйлесті. Ол қанша төлейді?

  1. A. 2 300 тг
  2. B. 1 520 тг
  3. C. 2 100 тг
  4. D. 3 100 тг
Жауап пен талдауды көрсету

Дұрыс жауап: A

Талдау: Қосымша төлем: 40 × 20 = 800 тг. Барлығы: 1 500 + 800 = 2 300 тг.

Тренажерді ашу: Математикалық сауаттылық →