Мәтінді есептер: теңдеулер және әріпті өрнектер

Математикалық сауаттылық · Сандық талқылау

Көптеген өмірлік есептерді теңдеумен шешу ыңғайлы: белгісізді әріппен (x) белгілеп, шартты математика тілінде жазып, шешеді. Әріпті өрнек — кез келген мәндер үшін есептейтін формула: жол құны 300 + 120k, мұндағы k — километр.

Мысал. Қалам қарындаштан 150 тг қымбат. Екі қалам мен үш қарындаш 1 300 тг тұрады. Қалам қанша тұрады? Қарындаш — x тг болсын, онда қалам — x + 150. 2(x + 150) + 3x = 1 300 → 5x + 300 = 1 300 → x = 200. Қалам: 200 + 150 = 350 тг. Тексеру: 2 · 350 + 3 · 200 = 700 + 600 = 1 300 ✓.

Типтік сызбалар: «…-ге артық» → қосамыз; «… есе артық» → көбейтеміз; қозғалыс есептері S = v · t; бірлескен жұмыс — өнімділіктерді қосады (1 сағатта біріншісі жұмыстың 1/6 бөлігін, екіншісі 1/3 бөлігін жасайды, бірге 1/2 → 2 сағат).

Ең бастысы

Тесттегі тұзақ

Қойылған сұраққа жауап беріңіз: қаламның бағасын сұраса, ал сіз x = 200 (қарындаш) таптыңыз — бұл әлі жауап емес.

Өзіңді тексер

1. бір дұрыс жауап

Салымға жыл сайын капиталдандырылатын жылдық 10%-бен (күрделі пайыз) 100 000 тг салынды. 2 жылдан кейін салымда қанша болады?

  1. A. 121 000 тг
  2. B. 120 000 тг
  3. C. 110 000 тг
  4. D. 122 000 тг
Жауап пен талдауды көрсету

Дұрыс жауап: A

Талдау: Бірінші жыл: 100 000 · 1,1 = 110 000. Екінші жылы пайыз 110 000-ға есептеледі: 110 000 · 1,1 = 121 000 тг.

2. бір дұрыс жауап

Әсел інісінен 3 есе үлкен. 5 жылдан кейін олардың жастарының қосындысы 38 болады. Әсел қазір нешеде?

  1. A. 21 жаста
  2. B. 7 жаста
  3. C. 24 жаста
  4. D. 18 жаста
Жауап пен талдауды көрсету

Дұрыс жауап: A

Талдау: Інісі x жаста, Әсел 3x. 5 жылдан кейін: (x + 5) + (3x + 5) = 38 → 4x = 28 → x = 7. Әсел 3 · 7 = 21 жаста. Абайлаңыз: 7 — інісінің жасы.

3. бір дұрыс жауап

Үш қатарлас жұп санның қосындысы 78-ге тең. Олардың ең үлкенін табыңыз.

  1. A. 28
  2. B. 26
  3. C. 30
  4. D. 24
Жауап пен талдауды көрсету

Дұрыс жауап: A

Талдау: Сандар: x − 2, x, x + 2. Қосындысы 3x = 78, x = 26. Сандар 24, 26, 28; ең үлкені — 28.

Конспектіні тренажерде ашу →Тегін, тіркелусіз