Сандық мәндері бар логикалық тапсырмалар
Математикалық сауаттылық · Сандық талқылау
Мұнда өмірлік жағдайда сандармен жұмыс істей білу тексеріледі: тарифтер, бағалар, кестелер, өлшем бірліктері, дөңгелектеу. Ең бастысы — шартты мұқият оқып, деректерді жазып алып, қандай амал керек екенін түсіну: қосу, көбейту, айырманы табу, бірліктерді аудару.
Мысал. Такси: отыру 300 тг және әр километр үшін 120 тг. 8 км жол қанша тұрады? Шешуі: 300 + 120 · 8 = 300 + 960 = 1 260 тг. Жиі қате — отыру ақысын ұмыту (960) немесе отыруды да 8-ге көбейту ((300 + 120) · 8 = 3 360).
Кеңестер: бәрін бірдей бірлікке аударыңыз (минутты сағатқа, грамды килограмға, теңгені мыңға); егер қаптаманың, автобустың, банканың бүтін санын сатып алу керек болса — ЖОҒАРЫ дөңгелектеңіз (9,2 қаптама → 10); жауапты бағалаңыз: қала ішіндегі такси 30 000 тг тұруы мүмкін бе?
Ең бастысы
- Деректер мен сұрақты жазып алыңыз.
- Бірдей бірліктерге аударыңыз.
- Тұрақты бөлік (отыру, абоненттік төлем) бір рет қосылады.
- Қаптамалар, автобустар, банкалар — жоғары дөңгелектеу.
Тесттегі тұзақ
Тарифтің тұрақты бөлігін ұмытса немесе жоғары дөңгелектеу керек жерде «ереже бойынша» дөңгелектесе, қате жауап шығады.
Өзіңді тексер
1. бір дұрыс жауап
Күртенің бағасы 5 000 тг. Алдымен оны 20%-ға көтеріп, кейін 20%-ға төмендетті. Бағасы қандай болды?
- A. 4 800 тг
- B. 5 000 тг
- C. 5 200 тг
- D. 4 000 тг
Жауап пен талдауды көрсету
Дұрыс жауап: A
Талдау: 5 000 · 1,2 = 6 000; 6 000 · 0,8 = 4 800 тг. Бірдей пайызға көтеру мен төмендету бастапқы бағаны қайтармайды: екінші пайыз жаңа сомадан есептеледі.
2. бір дұрыс жауап
Тауар 25%-ға арзандап, 6 000 тг тұратын болды. Бастапқы бағасы қандай болған?
- A. 8 000 тг
- B. 7 500 тг
- C. 4 500 тг
- D. 7 200 тг
Жауап пен талдауды көрсету
Дұрыс жауап: A
Талдау: Жеңілдіктен кейін бағаның 75%-ы қалды: 0,75x = 6 000, x = 8 000 тг. 7 500 = 6 000 · 1,25 — қате: пайызды жаңа бағадан емес, бастапқы бағадан алу керек.
3. бір дұрыс жауап
Банкке жылдық 12%-бен 200 000 тг салынды (жай пайыз, капиталдандырусыз). 2 жылдан кейін шотта қанша ақша болады?
- A. 248 000 тг
- B. 224 000 тг
- C. 250 880 тг
- D. 212 000 тг
Жауап пен талдауды көрсету
Дұрыс жауап: A
Талдау: Жай пайыз тек бастапқы сомаға есептеледі: 200 000 · 0,12 = жылына 24 000 тг; 2 жылда 48 000. Барлығы 248 000 тг. 250 880 — күрделі пайыз.
Конспектіні тренажерде ашу →Тегін, тіркелусіз