Арифметикалық орта, құлаш, медиана, мода

Математикалық сауаттылық · Анықсыздық

Бұл сипаттамалар деректер жиынын сипаттайды. Арифметикалық орта — сандардың қосындысын олардың санына бөлу. Құлаш — ең үлкен және ең кіші мәндердің айырмасы. Медиана — реттелген қатардың ортасындағы сан (саны жұп болса — екі ортаңғы санның орта мәні). Мода — ең жиі кездесетін мән (бірнеше мода болуы немесе мүлде болмауы мүмкін).

Мысал. Бағалар: 3, 7, 7, 9, 14. Орта: (3 + 7 + 7 + 9 + 14) : 5 = 40 : 5 = 8. Құлаш: 14 − 3 = 11. Медиана: қатар реттелген, ортасында 7. Мода: 7 (екі рет кездеседі). 2, 4, 6, 10 қатары үшін медиана = (4 + 6) : 2 = 5.

Кері есеп: 4 бағаның орташа мәні 8; орта 8,4 болуы үшін бесінші баға қандай болуы керек? Бесеуінің қосындысы = 8,4 · 5 = 42, төртеуінің қосындысы = 32, демек бесіншісі — 10. Медиана ортадан айырмашылығы бір өте үлкен немесе кіші мәннен өзгермейді — сондықтан жалақыларды жиі медиана бойынша салыстырады.

Ең бастысы

Тесттегі тұзақ

Медиананы іздемес бұрын қатарды РЕТТЕУ керек. Реттелмеген қатардың «жазудың ортасындағы» медианасы — жиі қате.

Өзіңді тексер

1. бір дұрыс жауап

Қатардың медианасын табыңыз: 3; 8; 5; 10; 6; 4.

  1. A. 5,5
  2. B. 6
  3. C. 5
  4. D. 7,5
Жауап пен талдауды көрсету

Дұрыс жауап: A

Талдау: Реттейміз: 3; 4; 5; 6; 8; 10. Сандар саны жұп, медиана — ортаңғы екі санның орташасы: (5 + 6) : 2 = 5,5. Абайлаңыз: 5 — реттелмеген қатардың ортасы.

2. бір дұрыс жауап

Қатардың модасын табыңыз: 2; 3; 3; 5; 7; 3; 5.

  1. A. 3
  2. B. 5
  3. C. 4
  4. D. 7
Жауап пен талдауды көрсету

Дұрыс жауап: A

Талдау: Мода — ең жиі кездесетін мән: 3 үш рет, 5 екі рет кездеседі.

3. бір дұрыс жауап

Қатардың құлашын табыңыз: 12; 7; 19; 4; 15.

  1. A. 15
  2. B. 11
  3. C. 8
  4. D. 57
Жауап пен талдауды көрсету

Дұрыс жауап: A

Талдау: Құлаш = ең үлкен − ең кіші = 19 − 4 = 15. 57 — сандардың қосындысы.

Конспектіні тренажерде ашу →Тегін, тіркелусіз