Орыс тілі: ҰБТ-ға дайындық

ҰБТ-дағы форматы: 40 тапсырма (бір дұрыс жауап — 25; мәтін бойынша тапсырмалар — 5; сәйкестік — 5; бір немесе бірнеше дұрыс жауап — 5), бейіндік пән.

40 тапсырма: бір жауапты 25, бір мәтін бойынша 5, сәйкестендіруге 5, бір немесе бірнеше жауапты 5. Әр тапсырмаға орта есеппен 2 минут, ең көбі — 50 ұпай.

7 бөлім: фонетика және орфография, лексика (соның ішінде бейнелеу құралдары), стилистика, морфология, жай және құрмалас сөйлем синтаксисі, мәтінмен жұмыс. Ең көп тапсырма — орфографияға, пунктуацияға және көркемдегіш құралдарға.

Әр ереже дерлік «тұзақпен» тексеріледі: ерекше сөзбен (деревянный, цыган), ұқсас сөзбен (надеть — одеть) немесе әрдайым қойыла бермейтін тыныс белгісімен (сызықша, И алдындағы үтір).

Тренажерді ашу: Орыс тілі →Тегін, тіркелусіз

ҰТО спецификациясының бөлімдері мен тақырыптары

1. Фонетика және орфография

2. Лексика

3. Стилистика

4. Морфология

5. Жай сөйлем синтаксисі

6. Құрмалас сөйлем синтаксисі

7. Мәтінмен жұмыс

Фонетика және орфография — терминдер, даталар
-лаг-/-лож- кезектесуіГ алдында — А, Ж алдында — О: предлагать, положить. Ерекше сөз: полог
-раст-/-ращ-/-рос- кезектесуіСТ, Щ алдында — А, әйтпесе О: растение, выросли. Ерекше сөздер: росток, Ростов, ростовщик, отрасль
-кас-/-кос- кезектесуікейін -а- жұрнағы болса — А: касаться; әйтпесе О: коснуться
-зар-/-зор- кезектесуіекпінсіз — А: заря, зарница; екпінмен — естілгендей: зорька, зарево
Түбірдегі ызыңнан кейінгі Ё/ОЕ-мен тексеру болса — Ё: жёлтый — желтеть. Тексерусіз — О: шорох, шоколад, обжора, крыжовник
Ц-дан кейінгі Ы/Итүбірде — И: цифра; жалғауда және -ын жұрнағында — Ы: огурцы, сестрицын. Ерекше сөздер: цыган, цыплёнок, на цыпочках, цыкнуть
З/С-ға аяқталатын приставкаларқатаң алдында — С: расписание; ұяң мен дауысты алдында — З: беззубый, избежать
ПРЕ- / ПРИ-ПРЕ- = «өте» немесе «пере-»: прекрасный, преодолеть; ПРИ- = жақындық, қосылу, толық еместік: приморский, пришить, приоткрыть
Бөлгіш Ъ мен ЬЪ — дауыссызға аяқталған приставкадан кейін Е, Ё, Ю, Я алдында: подъезд; Ь — түбірде және одан кейін: вьюга, семья
Сын есімдердегі Н/НН-ан-, -ян-, -ин- — бір Н: кожаный; ерекше сөздер: стеклянный, оловянный, деревянный. -онн-, -енн- және Н-ға аяқталған түбір + Н жұрнағы — НН: станционный, длинный
НЕ етістіктерменбөлек: не знал; НЕ-сіз қолданылмаса — бірге: ненавидеть, негодовать, недоумевать
НЕ сын есімдерменНЕ-сіз синониммен алмастыруға болса — бірге: небольшой = маленький; қарсы қойылса — бөлек: не большой, а маленький
ТАКЖЕ / ТАК ЖЕТАКЖЕ жалғаулығы = «тоже» — бірге; ТАК ЖЕ, как… — бөлек
ЧТОБЫ / ЧТО БЫЧТОБЫ мақсат жалғаулығы — бірге; ЧТО БЫ (демеулікті жылжытуға болады) — бөлек: что бы ни случилось
Етістік жалғауларыII жіктеу (-ить етістіктері, брить, стелить және 11 ерекше сөзден басқасы): -ит, -ят; I жіктеу: -ет, -ут
Орфограммасөздегі қате жіберуге болатын және жазылуы ереже бойынша таңдалатын орын
Кезектесетін түбірдауыстысы екпінге емес, ерекше ережеге қарай өзгеретін түбір: -лаг-/-лож-, -раст-/-рос-
Жіктеуетістіктің жақ пен сан бойынша өзгеруі; I және II жіктеу тұйық етістік бойынша анықталады
Лексика және бейнелеу құралдары — терминдер, даталар
Эпитетбейнелі анықтауыш: багряный лес, золотая осень
Теңеукак, будто, точно, словно жалғаулықтарымен салыстыру: лес, точно терем расписной
Метафоражалғаулықсыз жасырын теңеу: костёр рябины красной
Кейіптеужансызға тірінің қасиеттері берілген: вьюга злится, лес уснул
Гипербола / литотаәсірелеу: сто раз говорил; кішірейту: мужичок с ноготок
Метонимияіргелестік бойынша ауысу: читать Пушкина, съел тарелку супа
Перифразсуреттеп атау: царь зверей (лев), город на Неве (Петербург)
Антитезақарсы қою: богатый пирует — бедный горюет
Анафора / эпифоражолдардың басындағы қайталау: Люблю… Люблю…; соңындағы қайталау
Градациякүшейту: звал, кричал, вопил
Инверсиясөздердің әдеттен тыс тәртібі: «Белеет парус одинокий»
Оксюморонүйлеспейтінді біріктіру: горячий снег, живой труп
Парцелляциясөйлемді бөліктерге бөлу: «Он ушёл. Навсегда.»
Синонимдермағынасы жақын сөздер: отважный — храбрый
Антонимдермағынасы қарама-қарсы сөздер: щедрый — скупой
Омонимдерайтылуы мен жазылуы бірдей, мағынасы әртүрлі: ключ (от двери) — ключ (родник)
Паронимдермағынасы әртүрлі ұқсас түбірлес сөздер: надеть — одеть, абонент — абонемент
Фразеологизмтұтас мағыналы тұрақты тіркес: бить баклуши (бос жүру)
Историзмжойылған заттың атауы: кольчуга, боярин
Архаизмбар заттың ескірген атауы: ланиты (щёки), перст (палец)
Неологизмәлі үйреншікті болмаған жаңа сөз
Плеоназммағынаны қайталайтын артық сөз: памятный сувенир, свободная вакансия
Стилистика — терминдер, даталар
Ғылыми стильмақсаты — білім беру; терминдер, дәлдік, логика; жанрлары: мақала, аннотация, реферат, оқулық
Ресми-іскеримақсаты — қатынастарды реттеу; формулалар, дәлдік, эмоция жоқ; жанрлары: өтініш, анықтама, бұйрық, сенімхат, хаттама
Публицистикалықмақсаты — әсер ету; өзектілік, баға, шақыру; жанрлары: газет мақаласы, очерк, репортаж, сұхбат, сөз сөйлеу
Көркеммақсаты — бейне жасау; троптар мен фигуралар, барлық стильдердің сөздері; әдебиет жанрлары
Ауызекіеркін қарым-қатынас; ауызекі сөздер, толымсыз сөйлемдер, диалог
Терминғылым немесе техника ұғымын дәл атайтын сөз
Канцеляриторынсыз шаблонды іскери оралымдар: «в целях улучшения», «имеет место быть»
Сөйлеу штампыәсерлілігін жоғалтқан жаттанды тіркес: «белое золото» (мақта)
Аннотациякітаптың немесе мақаланың қысқаша сипаттамасы — ғылыми стиль жанры
Морфология — терминдер, даталар
Септелмейтіндердің тегікофе — еркек тек; пальто, метро — орта тек; авеню — әйел тек; Сочи — еркек тек (город)
Қиын тектюль, шампунь, рояль — еркек тек; мозоль, вуаль — әйел тек
Сан есімдердің септелуібарлық бөлігі септеледі: около пятисот, о пятистах, с тремястами
Жинақтық (двое, трое)ер адамдармен, дети, люди сөздерімен және тек көпше түрі бар зат есімдермен: двое друзей, трое ножниц; әйелдермен ЕМЕС: две подруги
Салыстыру шырайларыкрасивее / более красивый; самый красивый / красивейший; болмайды: более красивее, самый красивейший
Бұйрық райположи, ляг, поезжай; болмайды: ложи, ляжь, ехай
Есімше мен көсемшеесімше — қимыл бойынша белгі, өзгереді (читающий); көсемше — қосымша қимыл, өзгермейді (читая, прочитав)
Жалғаулық пен жалғаулық сөзжалғаулық сөз — сөйлем мүшесі, оған екпін түседі: «помню, что он сказал»; жалғаулықты алмастыруға болады: «рад, что пришёл»
Етістік түріаяқталған (что сделать? — решить) және аяқталмаған (что делать? — решать)
Туынды предлогбасқа сөз табынан жасалған: в течение, благодаря, несмотря на, вследствие
Есімдік түрлеріжіктеу, өздік (себя), тәуелдік, сұрау, қатыстық, белгісіздік (кое-что, кто-то), болымсыздық (никто), сілтеу, жалпылау (сам, весь)
Жай сөйлемнің синтаксисі мен пунктуациясы — терминдер, даталар
Сызықша қойыладызат есім — зат есім (Астана — столица), тұйық етістік — тұйық етістік, сан есімдер, это, вот, значит алдында
Сызықша қойылмайдыбастауыш — есімдік (он врач), НЕ алдында, КАК, будто, словно алдында; баяндауыш — сын есім
Жалпылауыш сөзбірыңғай мүшелер алдында — қос нүкте: цветы: розы, астры; бірыңғай мүшелерден кейін — сызықша: розы, астры — всё цвело
Қайталанатын жалғаулықтари солнце, и ветер, и море — бірыңғай мүшелер арасында үтір
Оқшауланған анықтауышсөзден кейінгі есімшелі оралым: Дорога, ведущая к дому, …; сөздің алдында — үтірсіз
Көсемшелі оралымәрқашан бөлінеді; қимылды бастауыш жасайды: Закончив работу, мы пошли домой
Төл сөз«П», — а. / А: «П». / «П, — а, — п».
Грамматикалық негізбастауыш пен баяндауыш (немесе бір тұрлаулы мүше)
Қаратпа сөзсөз арналған адамды атайтын сөз; үтірмен бөлінеді және сөйлем мүшесі болмайды
Қыстырма сөзсөйлеушінің көзқарасын білдіреді (конечно, наверное, к счастью, во-первых); үтірмен бөлінеді
Құрама есімді баяндауышбайлам + есім бөлігі: стал врачом, был весел
Құрама етістікті баяндауышкөмекші етістік + тұйық етістік: хочу учиться, начал читать
Құрмалас сөйлемнің синтаксисі мен пунктуациясы — терминдер, даталар
ССП-дағы И алдындағы үтірнегіздер арасында қойылады: Светило солнце, и пели птицы; ортақ мүше болса қойылмайды: Утром светило солнце и пели птицы
ЖСҚ: қос нүктеекінші бөлік — себеп, түсіндіру, толықтыру: Я понял: он не придёт
ЖСҚ: сызықшасалдар, шарт, мезгіл, қарсы қою: Лес рубят — щепки летят
ЖСҚ: үтірбір мезгілдегі оқиғаларды санамалау: Солнце взошло, птицы запели
Анықтауыш бағыныңқыкакой? — который, где, куда, чей: дом, в котором я вырос
Толықтауыш бағыныңқычто? о чём? — что, чтобы, ли, где: Знаю, где ты живёшь
Салалас құрмалас сөйлембөліктері тең, салаластырғыш жалғаулықтармен байланысқан
Сабақтас құрмалас сөйлембасыңқы және бағыныңқы бөліктер; байланыс — сабақтастырғыш жалғаулықтар мен жалғаулық сөздер
Жалғаулықсыз құрмалас сөйлембөліктері тек интонация мен мағына арқылы байланысқан
Мәтінмен жұмыс — терминдер, даталар
Тақырып және негізгі ойтақырып — мәтін не туралы; негізгі ой — автор не айтқысы келеді (көбіне басында немесе соңында)
Сөйлемдердің байланысу құралдарыесімдіктер, синонимдер, қайталау, жалғаулықтар, қыстырма сөздер, сөз тәртібі
Риторикалық сұрақжауап талап етпейтін сұрақ: мәселе қояды, оқырманды тартады
Публицистика жанрларымақала, очерк, жол очеркі, хабарлама, репортаж, сұхбат, пресс-релиз, көпшілік алдында сөйлеу
Баяндауоқиғалар туралы олардың реттілігімен айту
Сипаттаузаттың, жердің, адамның белгілерін бейнелеу
Пайымдаутезис, дәлелдер, қорытынды; «почему?» сұрағына жауап береді
Автор ұстанымыавтордың мәселеге көзқарасы; көбіне қорытындыда білдіріледі

Өзіңді тексер

1. бір дұрыс жауап

В каком слове на месте пропуска пишется буква А?

  1. A. р..стение
  2. B. пол..жить
  3. C. к..снуться
  4. D. выр..сли
Жауап пен талдауды көрсету

Дұрыс жауап: A

Талдау: Кезектесетін түбірлер: -раст-/-рос- — СТ және Щ алдында А (растение), С алдында О (выросли); -лаг-/-лож- — Ж алдында О (положить); -кас-/-кос- — кейін -а- жұрнағы болса А (касаться), әйтпесе О (коснуться).

2. бір дұрыс жауап

В каком слове после шипящего в корне под ударением пишется буква Ё?

  1. A. ж..лтый
  2. B. ш..рох
  3. C. обж..ра
  4. D. ш..колад
Жауап пен талдауды көрсету

Дұрыс жауап: A

Талдау: Түбірде екпінмен ызың дыбыстан кейін түбірлес сөзде Е болса, Ё жазылады: жёлтый — желтеть. Шорох, шоколад сөздерінде Е-мен тексеру жоқ — О жазылады; обжора — О жазылатын ерекше сөз.

3. бір дұрыс жауап

В каком предложении НЕ с глаголом пишется слитно?

  1. A. Он (не)навидел ложь.
  2. B. Он (не)знал ответа.
  3. C. Мы (не)успели на поезд.
  4. D. Она (не)смогла прийти.
Жауап пен талдауды көрсету

Дұрыс жауап: A

Талдау: НЕ етістіктермен бөлек жазылады, НЕ-сіз қолданылмайтын етістіктерден басқасы: ненавидеть, негодовать, недоумевать, нездоровиться. «Навидеть» деген сөз жоқ — сондықтан бірге жазылады.

4. бір дұрыс жауап

В каком случае НЕ с прилагательным пишется раздельно?

  1. A. (не)большой, а маленький дом
  2. B. (не)большой дом у реки
  3. C. (не)брежный ответ
  4. D. (не)весёлая история
Жауап пен талдауды көрсету

Дұрыс жауап: A

Талдау: А жалғаулығымен қарсы қойылғанда НЕ бөлек жазылады: не большой, а маленький. Қарсы қою болмаса және НЕ-сіз синониммен алмастыруға болса — бірге (небольшой = маленький); небрежный сөзі НЕ-сіз қолданылмайды.

5. бір дұрыс жауап

В каком слове на месте пропуска пишется Ъ?

  1. A. под..езд
  2. B. в..юга
  3. C. сем..я
  4. D. пол..ёт
Жауап пен талдауды көрсету

Дұрыс жауап: A

Талдау: Дауыссызға аяқталған приставкадан кейін Е, Ё, Ю, Я алдында Ъ жазылады: подъезд (под- + езд). Түбірдің ішінде және одан кейін бұл әріптердің алдында бөлгіш Ь жазылады: вьюга, семья, польёт.

Осы пәні бар бейіндік жұптар

Кім болам →

Тренажерді ашу: Орыс тілі →