11–12-тақырыптар. Сөйлеу стильдерінің лексикасы, қарым-қатынас мақсаты мен жағдайына сай стилистикалық фигуралар

Орыс тілі · Стилистика

Стиль мақсат пен жағдайға байланысты таңдалады. Ғылыми стиль білім береді: терминдер, дәлдік, логикалылық, эмоцияның болмауы; жанрлары — ғылыми мақала, аннотация, реферат, баяндама. Ресми-іскери стиль адамдар мен мемлекеттің қатынастарын реттейді: стандартты формулалар («настоящим подтверждаю», «прошу принять»), нақты деректер, бағаның болмауы; жанрлары — өтініш, анықтама, бұйрық, сенімхат, хаттама.

Публицистикалық стиль оқырманға әсер етеді: өзекті мәселелерді талқылайды, баға береді, шақырады; риторикалық сұрақтарды, лептерді, троптарды қолданады; жанрлары — мақала, очерк, жол очеркі, репортаж, сұхбат, хабарлама, пресс-релиз, көпшілік алдында сөйлеу. Көркем стиль бейнелер жасайды, барлық стильдердің сөздері мен барлық бейнелеу құралдарын еркін қолданады. Ауызекі стиль — еркін қарым-қатынас, ауызекі сөздер (болтать, здоровенный), толымсыз сөйлемдер.

Стиль қателері: стильдерді араластыру (тірі сөйлеудегі кеңсе оралымдары: «имеет место быть»), штамптар («белое золото»), іскери мәтіндегі орынсыз ауызекі сөздер, плеоназм мен тавтология. Стилистикалық фигуралар көркем және публицистикалық сөйлеуде орынды, бірақ ғылыми және іскери сөйлеуде орынсыз.

Ең бастысы

Тесттегі тұзақ

«Мақала» жанры ғылыми да, публицистикалық та болады. Стильді белгілері бойынша анықтаңыз: баға, оқырманға жүгіну, шақыру болса — публицистика; тек терминдер мен логика — ғылыми стиль.

Өзіңді тексер

1. бір дұрыс жауап

Определите стиль текста: «Настоящим подтверждаю, что Ахметов Ерлан Серикович является учащимся 11 класса школы-гимназии № 12».

  1. A. официально-деловой
  2. B. научный
  3. C. публицистический
  4. D. разговорный
Жауап пен талдауды көрсету

Дұрыс жауап: A

Талдау: Ресми-іскери стильдің белгілері: тұрақты формулалар («настоящим подтверждаю»), толық аты-жөні мен нақты деректер, эмоцияның болмауы. Анықтамалар, өтініштер, бұйрықтар осылай жазылады.

2. бір дұрыс жауап

Для какого стиля характерны слова «гипотенуза, синтаксис, фотосинтез»?

  1. A. научного
  2. B. художественного
  3. C. разговорного
  4. D. официально-делового
Жауап пен талдауды көрсету

Дұрыс жауап: A

Талдау: Бұлар — ғылым ұғымдарын дәл атайтын терминдер. Терминдер — ғылыми стильдің басты белгісі.

3. бір дұрыс жауап

Какой жанр относится к публицистическому стилю?

  1. A. репортаж
  2. B. протокол
  3. C. аннотация
  4. D. доверенность
Жауап пен талдауды көрсету

Дұрыс жауап: A

Талдау: Репортаж, очерк, заметка, сұхбат — публицистика жанрлары. Протокол мен сенімхат — ресми-іскери стиль, аннотация — ғылыми стиль.

Конспектіні тренажерде ашу →Тегін, тіркелусіз