26–30-тақырыптар. Мәтінмен жұмыс: негізгі және егжей-тегжейлі ақпарат, мәтін құрылымы, көркемдегіш құралдар, стильдер мен жанрлар, ақпаратты алу және бағалау

Орыс тілі · Мәтінмен жұмыс

Мәтін — тақырып пен негізгі ой біріктірген бірнеше сөйлем. Тақырып — мәтін не туралы; негізгі ой (идея) — автор не айтқысы келеді, қандай қорытындыға жетелейді; көбіне ол бірінші немесе соңғы абзацта тұжырымдалады. Ақпарат негізгі және егжей-тегжейлі, ашық және жасырын (астар) болады: автордың ұстанымын кейде бағалауыш сөздер мен мысалдардан шығару керек.

Мәтін құрылымы ойды түсінуге көмектеседі: кіріспе мәселені қояды (көбіне риторикалық сұрақ арқылы), негізгі бөлім дәлелдер мен мысалдар келтіреді, қорытынды түйін жасайды. Сөйлемдер лексикалық қайталау, синонимдер, есімдіктер (озеро — оно), жалғаулықтар, қыстырма сөздер (во-первых, итак), сөз тәртібі арқылы байланысады. Сөйлеу түрлері: баяндау, сипаттау, пайымдау.

Стильдер мен жанрлар: ғылыми-көпшілік мәтіндер (мақала, очерк, эссе), публицистикалық (жол очеркі, хабарлама, пресс-релиз, репортаж, көпшілік алдында сөйлеу), ғылыми (аннотация, ғылыми мақала). Бірнеше дереккөзбен жұмыс істегенде оларды салыстырыңыз: ақпарат сәйкес келе ме, қаншалықты шынайы және өзекті, мәтін қандай аудиторияға және қандай мақсатпен жазылған.

Ең бастысы

Тесттегі тұзақ

Нұсқа «өмірде» дұрыс болуы мүмкін, бірақ мәтіннен шықпаса — мұндай жауап қате. Керісінше, жалпы пікірге қайшы жауап, егер автор оны тікелей бекітсе, дұрыс.

Өзіңді тексер

1. бір дұрыс жауап

Определите тип речи: «Утро было тихое. Над рекой стоял туман, в траве блестела роса, а вдали темнел лес».

  1. A. описание
  2. B. повествование
  3. C. рассуждение
  4. D. диалог
Жауап пен талдауды көрсету

Дұрыс жауап: A

Талдау: Сипаттау заттың белгілерін немесе бір сәттегі көріністі көрсетеді: тұман, шық, орман. Баяндауда оқиғалар бірінен соң бірі жалғасады, пайымдауда тезис пен дәлелдер болады.

2. бір дұрыс жауап

Какое средство связи предложений использовано: «Мы подошли к озеру. Оно было спокойным»?

  1. A. личное местоимение
  2. B. синоним
  3. C. союз
  4. D. лексический повтор
Жауап пен талдауды көрсету

Дұрыс жауап: A

Талдау: Екінші сөйлемдегі «оно» есімдігі біріншідегі «озеро» сөзін алмастырып, сөйлемдерді байланыстырады.

3. бір немесе бірнеше дұрыс жауап

Какие признаки характерны для публицистического стиля?

  1. A. оценочность и эмоциональность
  2. B. призыв к действию
  3. C. обращение к актуальным проблемам общества
  4. D. строгие термины без оценки
  5. E. канцелярские обороты
  6. F. отсутствие авторской позиции
Жауап пен талдауды көрсету

Дұрыс жауап: A, B, C

Талдау: Публицистика оқырманға әсер етеді: өзекті мәселелер туралы айтады, баға береді, шақырады. Бағасыз қатаң терминдер — ғылыми стиль, кеңсе оралымдары — ресми-іскери стиль; публицистикада автордың ұстанымы әрқашан білдіріледі.

Конспектіні тренажерде ашу →Тегін, тіркелусіз