5–7-тақырыптар. Жыраулар поэзиясы

Қазақ әдебиеті · Жыраулар поэзиясы

XV–XVIII ғасырлардағы жыраулар — хандардың ақылшылары, ел тағдырын толғаған ақындар. Асан қайғы Жерұйықты іздеп, жердің сынын айтқан; Қазтуған туған жерімен қоштасады; Шалкиіз Би Темірге толғау арнаған; Доспамбет Ақ Жайықты жырлайды; Жиембет «Еңсегей бойлы Ер Есім» толғауында ханға қарсы сөйлеген; Ақтамберді батырлық пен өсиетті жырлайды; Бұқар Абылай ханның ақылшысы болып, «Тілек», «Әй, Абылай, Абылай», «Асқар таудың өлгені» толғауларын шығарған.

ХІХ ғасырда — «Зар заман» поэзиясы: Шортанбай Қанайұлы («Зар заман»), Мұрат Мөңкеұлы («Үш қиян», «Сарыарқа»), Дулат Бабатайұлы («О, Ақтан жас, Ақтан жас»). Сүйінбай Аронұлы — айтыс ақыны («Сүйінбай мен Қатағанның айтысы»), Нысанбай жырау — «Кенесары — Наурызбай» дастанының авторы.

Ең бастысы

Тесттегі тұзақ

Бұқар мен Асан қайғыны шатастырмаңыз: Бұқар — Абылай тұсында (XVIII ғ.), Асан қайғы — Жәнібек тұсында (XV ғ.).

Өзіңді тексер

1. бір дұрыс жауап

Жерұйықты іздеп, ел кезген жырау:

  1. A. Асан қайғы
  2. B. Бұқар жырау
  3. C. Доспамбет
  4. D. Шалкиіз
Жауап пен талдауды көрсету

Дұрыс жауап: A

Талдау: Аңыз бойынша Асан қайғы желмаяға мініп, халқына жайлы мекен — Жерұйықты іздеген. «Асан қайғының жерге айтқан сыны» осыған байланысты.

2. бір дұрыс жауап

Абылай ханның кеңесшісі болған жырау:

  1. A. Бұқар жырау
  2. B. Асан қайғы
  3. C. Махамбет
  4. D. Шортанбай
Жауап пен талдауды көрсету

Дұрыс жауап: A

Талдау: Бұқар жырау Қалқаманұлы — Абылай ханның ақылшысы; «Әй, Абылай, Абылай», «Тілек», «Асқар таудың өлгені» толғаулары бар. Асан қайғы — Жәнібек ханның тұсындағы жырау.

3. бір дұрыс жауап

«Айналайын, Ақ Жайық» толғауының авторы:

  1. A. Доспамбет жырау
  2. B. Шалкиіз жырау
  3. C. Қазтуған жырау
  4. D. Ақтамберді жырау
Жауап пен талдауды көрсету

Дұрыс жауап: A

Талдау: «Айналайын, Ақ Жайық» және «Қоғалы көлдер, қом сулар» — Доспамбет жыраудың толғаулары. Шалкиіз — «Би Темірге толғау» авторы.

Конспектіні тренажерде ашу →Тегін, тіркелусіз