2–4-тақырыптар. Халық ауыз әдебиеті: ертегі, батырлар жыры, лиро-эпос, шешендік сөз

Қазақ әдебиеті · Халық ауыз әдебиеті

«Керқұла атты Кендебай» — батырлық ертегі: батыр Кендебай ақылды тұлпары Керқұланың көмегімен қиындықтарды жеңеді. «Аяз би» — кедейден шығып, ақылымен би болған Аяз туралы ертегі; ол ескі киімін сақтап, «Аязым, әліңді біл!» деп өзін мансапқа мастанудан сақтайды. «Қобыланды батыр» — Қобыланды мен оның тұлпары Тайбурыл, ақылды жары Құртқа, жауы Қазан туралы батырлар жыры. «Қыз Жібек» — Төлеген мен Жібектің махаббаты туралы лиро-эпос: Төлегенді Бекежан өлтіреді, Жібекті кейін Сансызбай құтқарады.

Шешендік өнер: Майқы би мен Мөңке бидің сөздері, Әнет бабаның «Не арсыз. Не ғайып. Не даусыз», Төле бидің «Ердің бақыты — әйел», Әйтеке бидің «Қасқакөл дауы», Қазыбек бидің «Кім жақын? Не қымбат? Не қиын?», Сырым Датұлының «Балаби мен Сырым». «Біржан — Сара» айтысы — Біржан сал мен Сара Тастанбекқызының атақты сөз сайысы.

Ең бастысы

Тесттегі тұзақ

Жырлардағы жағымсыз кейіпкерлерді шатастырмаңыз: Бекежан — «Қыз Жібекте», Қазан — «Қобыланды батырда».

Өзіңді тексер

1. бір дұрыс жауап

Қобыланды батырдың тұлпары:

  1. A. Тайбурыл
  2. B. Құлагер
  3. C. Байшұбар
  4. D. Тарлан
Жауап пен талдауды көрсету

Дұрыс жауап: A

Талдау: Қобыландының тұлпары — Тайбурыл, оны жары Құртқа баптаған. Құлагер — Ақан серінің аты.

2. бір дұрыс жауап

«Қыз Жібек» жырында Төлегенді өлтірген кім?

  1. A. Бекежан
  2. B. Сансызбай
  3. C. Базарбай
  4. D. Шеге
Жауап пен талдауды көрсету

Дұрыс жауап: A

Талдау: Жібекке көңілі кеткен Бекежан Төлегенді жолда атып өлтіреді. Сансызбай — Төлегеннің інісі, кейін Жібекті құтқарады; Базарбай — Төлегеннің әкесі.

3. бір дұрыс жауап

«Аяз би» ертегісінде Аяздың «Аязым, әліңді біл!» деуі нені білдіреді?

  1. A. байлық пен мансапқа мастанбай, өткенін ұмытпауды
  2. B. ханға деген өшпенділікті
  3. C. мақтаншақтықты
  4. D. жалқаулықты
Жауап пен талдауды көрсету

Дұрыс жауап: A

Талдау: Би болған Аяз ескі киімін сақтап, оған қарап «Аязым, әліңді біл!» дейді — бұл кішіпейілділіктің, мансапқа мастанбаудың белгісі.

Конспектіні тренажерде ашу →Тегін, тіркелусіз