2–4-тақырыптар. Халық ауыз әдебиеті: ертегі, батырлар жыры, лиро-эпос, шешендік сөз
Қазақ әдебиеті · Халық ауыз әдебиеті
«Керқұла атты Кендебай» — батырлық ертегі: батыр Кендебай ақылды тұлпары Керқұланың көмегімен қиындықтарды жеңеді. «Аяз би» — кедейден шығып, ақылымен би болған Аяз туралы ертегі; ол ескі киімін сақтап, «Аязым, әліңді біл!» деп өзін мансапқа мастанудан сақтайды. «Қобыланды батыр» — Қобыланды мен оның тұлпары Тайбурыл, ақылды жары Құртқа, жауы Қазан туралы батырлар жыры. «Қыз Жібек» — Төлеген мен Жібектің махаббаты туралы лиро-эпос: Төлегенді Бекежан өлтіреді, Жібекті кейін Сансызбай құтқарады.
Шешендік өнер: Майқы би мен Мөңке бидің сөздері, Әнет бабаның «Не арсыз. Не ғайып. Не даусыз», Төле бидің «Ердің бақыты — әйел», Әйтеке бидің «Қасқакөл дауы», Қазыбек бидің «Кім жақын? Не қымбат? Не қиын?», Сырым Датұлының «Балаби мен Сырым». «Біржан — Сара» айтысы — Біржан сал мен Сара Тастанбекқызының атақты сөз сайысы.
Ең бастысы
- Тайбурыл — Қобыландының тұлпары, Құртқа — жары.
- Төлегенді Бекежан өлтіреді.
- «Ердің бақыты — әйел» — Төле би, «Қасқакөл дауы» — Әйтеке би.
Тесттегі тұзақ
Жырлардағы жағымсыз кейіпкерлерді шатастырмаңыз: Бекежан — «Қыз Жібекте», Қазан — «Қобыланды батырда».
Өзіңді тексер
1. бір дұрыс жауап
Қобыланды батырдың тұлпары:
- A. Тайбурыл
- B. Құлагер
- C. Байшұбар
- D. Тарлан
Жауап пен талдауды көрсету
Дұрыс жауап: A
Талдау: Қобыландының тұлпары — Тайбурыл, оны жары Құртқа баптаған. Құлагер — Ақан серінің аты.
2. бір дұрыс жауап
«Қыз Жібек» жырында Төлегенді өлтірген кім?
- A. Бекежан
- B. Сансызбай
- C. Базарбай
- D. Шеге
Жауап пен талдауды көрсету
Дұрыс жауап: A
Талдау: Жібекке көңілі кеткен Бекежан Төлегенді жолда атып өлтіреді. Сансызбай — Төлегеннің інісі, кейін Жібекті құтқарады; Базарбай — Төлегеннің әкесі.
3. бір дұрыс жауап
«Аяз би» ертегісінде Аяздың «Аязым, әліңді біл!» деуі нені білдіреді?
- A. байлық пен мансапқа мастанбай, өткенін ұмытпауды
- B. ханға деген өшпенділікті
- C. мақтаншақтықты
- D. жалқаулықты
Жауап пен талдауды көрсету
Дұрыс жауап: A
Талдау: Би болған Аяз ескі киімін сақтап, оған қарап «Аязым, әліңді біл!» дейді — бұл кішіпейілділіктің, мансапқа мастанбаудың белгісі.
Конспектіні тренажерде ашу →Тегін, тіркелусіз