1-тақырып. Ежелгі дәуір әдебиеті
Қазақ әдебиеті · Ежелгі дәуір әдебиеті
«Алып Ер Тұңға» — сақ дәуірінен жеткен батырлық жыр, Алып Ер Тұңғаның қазасына арналған жоқтау. Орхон-Енисей ескерткіштері (VI–VIII ғғ.) — көне түркі руна жазуымен тасқа қашалған мәтіндер; «Күлтегін» жырын Білге қағанның тапсырмасымен Йоллығ тегін жазған, онда түркі елінің бірлігі мен батыр Күлтегіннің ерлігі жырланады.
Қорқыт ата — қобыздың атасы, «Қорқыт ата кітабында» оғыз батырлары туралы жырлар бар («Байбөрі баласы Бамсы-Байрақ туралы жыр»). Жүсіп Баласағұнның «Құтты білігі» (ХІ ғ.) — әділ мемлекет туралы дастан: Күнтуды — әділет, Айтолды — бақыт, Өгдүлміш — ақыл, Одғұрмыш — қанағат. Ахмет Йассауидің «Диуани хикметі» — иман мен адамгершілік туралы хикметтер; әл-Фараби «Екінші ұстаз» атанған, өлеңдерінде туған жерді сағыну мен төзімділікке шақыру бар.
Ең бастысы
- «Күлтегін» — Йоллығ тегін, руна жазуы.
- Қорқыт — қобыз, Бамсы-Байрақ.
- «Құтты білік»: әділет, бақыт, ақыл, қанағат.
Тесттегі тұзақ
Йоллығ тегін мен Тоныкөкті шатастырмаңыз: Тоныкөк — өз атымен аталған ескерткіштің кейіпкері.
Өзіңді тексер
1. бір дұрыс жауап
Ахмет Йассауидің «Даналық кітабы» шығармасының басқа атауы:
- A. «Диуани хикмет»
- B. «Құтадғу біліг»
- C. «Диуани лұғат ит-түрк»
- D. «Қорқыт ата кітабы»
Жауап пен талдауды көрсету
Дұрыс жауап: A
Талдау: «Даналық кітабы» — «Диуани хикмет». «Құтадғу біліг» — Жүсіп Баласағұнның, «Диуани лұғат ит-түрк» — Махмұд Қашқаридың еңбегі.
2. сәйкестік
«Құтты білік» кейіпкері мен ол бейнелейтін ұғымды сәйкестендіріңіз.
- A. Күнтуды
- B. Өгдүлміш
- 1. әділет
- 2. ақыл
- 3. бақыт
- 4. қанағат
Жауап пен талдауды көрсету
Дұрыс жауап: A — 1, B — 2
Талдау: Күнтуды — әділет (ел билеушісі), Өгдүлміш — ақыл. Бақытты Айтолды, қанағатты Одғұрмыш бейнелейді.
Конспектіні тренажерде ашу →Тегін, тіркелусіз