Санау жүйелері

Информатика · Ақпараттық процестер

Санау жүйесі — сандарды жазу тәсілі. Позициялық жүйеде цифрдың мәні оның орнына (разрядына) байланысты. Жүйенің негізі — цифрлар саны: екілікте олар екеу (0, 1), сегіздікте сегіз (0–7), ондықта он, он алтылықта он алты (0–9 және A = 10, B = 11, C = 12, D = 13, E = 14, F = 15 әріптері).

Ондық жүйеге аудару: әр цифрды разряд нөміріндегі дәрежеге шығарылған негізге көбейтіп (оңнан солға, нөлден бастап), қосамыз. 110101₂ = 32 + 16 + 0 + 4 + 0 + 1 = 53. 157₈ = 1 · 64 + 5 · 8 + 7 = 111. 2F₁₆ = 2 · 16 + 15 = 47.

Ондық жүйеден аудару: санды негізге бөліп, қалдықтарды жазамыз, сосын оларды төменнен жоғары оқимыз. 77 : 2 = 38 (қалдық 1), 38 : 2 = 19 (0), 19 : 2 = 9 (1), 9 : 2 = 4 (1), 4 : 2 = 2 (0), 2 : 2 = 1 (0), 1 : 2 = 0 (1). Қалдықтарды соңынан оқимыз: 1001101₂. Жылдам тәсіл — екінің дәрежелеріне жіктеу: 77 = 64 + 8 + 4 + 1.

Екілік, сегіздік және он алтылық жүйелер арасында есептеусіз аударады: 8 = 2³, сондықтан бір сегіздік цифр — үш екілік цифр (триада); 16 = 2⁴ — бір он алтылық цифр төрт екілік цифрға (тетрадаға) тең. 110 101₂ = 65₈; 1101 1010₂ = DA₁₆. Топтар оң жақтан саналады, қажет болса сол жағына нөлдер қосылады. Екілік сандар бағанмен қосылады: 1 + 1 = 10₂ (0 жазамыз, 1-ді тасымалдаймыз). 1011₂ + 110₂ = 10001₂ (11 + 6 = 17).

Ең бастысы

Тесттегі тұзақ

Бөлудегі қалдықтар кері ретпен — соңғысынан біріншісіне қарай оқылады. Оларды жоғарыдан төмен оқыса, «айналық» сан шығады, ол міндетті түрде нұсқалардың арасында болады. Тексеру: жауапты қайтадан ондық жүйеге аударыңыз.

Өзіңді тексер

1. бір дұрыс жауап

Өлшемі 640 × 480 пиксель растрлық кескін 256 түсті палитрамен сақталған. Сығылмаған файлдың көлемі тең

  1. A. 300 Кбайт
  2. B. 2400 Кбайт
  3. C. 37.5 Кбайт
  4. D. 75000 Кбайт
Жауап пен талдауды көрсету

Дұрыс жауап: A

Талдау: 256 = 2⁸ түс — бір пиксельге 8 бит (1 байт). 640 · 480 = 307 200 пиксель = 307 200 байт = 307 200 : 1024 = 300 Кбайт. 2400 — сол көлемнің килобитпен мәні.

2. бір дұрыс жауап

Кескіннің түс тереңдігі 24 бит. Пиксель неше түрлі түске ие бола алады?

  1. A. 16 777 216
  2. B. 24
  3. C. 65 536
  4. D. 256
Жауап пен талдауды көрсету

Дұрыс жауап: A

Талдау: Түстер саны N = 2ⁱ = 2²⁴ = 16 777 216 (True Color режимі). 65 536 = 2¹⁶ және 256 = 2⁸ — тереңдігі 16 және 8 бит палитралар.

3. бір дұрыс жауап

Бір арналы (моно) дыбыс 8000 Гц дискреттеу жиілігімен және 16 бит кодтау тереңдігімен жазылған. Мұндай жазбаның 10 секундының сығылмаған көлемі тең

  1. A. 160 000 байт
  2. B. 1 280 000 байт
  3. C. 80 000 байт
  4. D. 16 000 байт
Жауап пен талдауды көрсету

Дұрыс жауап: A

Талдау: V = жиілік · тереңдік · уақыт = 8000 · 16 · 10 = 1 280 000 бит = 160 000 байт. 1 280 000 — бұл бит; 80 000 тереңдік 8 бит болғанда шығады.

Конспектіні тренажерде ашу →Тегін, тіркелусіз