Ақпаратты ұсыну және өлшеу. Ақпаратты кодтау
Информатика · Ақпараттық процестер
Компьютерде кез келген ақпарат екілік кодпен — нөлдер мен бірліктер тізбегімен жазылған. Бір екілік разряд — бит; 8 бит — байт. Одан әрі әр бірлік алдыңғысынан 1024 есе үлкен: 1 Кбайт = 1024 байт, 1 Мбайт = 1024 Кбайт, 1 Гбайт = 1024 Мбайт. Ұзындығы i бит кодпен N = 2ⁱ түрлі мән жазуға болады: 5 бит — 32 мән, 8 бит — 256.
Мәтін. Әліпбиде N таңба болса, бір таңбаның салмағы i бит, мұнда N = 2ⁱ. Мәтін көлемі I = K · i (K — таңбалар саны). Мысал: 40 таңбадан тұратын хабарлама, әліпбиде 32 таңба. 32 = 2⁵, демек i = 5 бит; I = 40 · 5 = 200 бит = 25 байт. ASCII кодтауында таңба 1 байт орын алады (латын әріптерінің кодтары қатар келеді: A — 65, B — 66…), Unicode-та (UTF-16) — әдетте 2 байт.
Кескін. Растрлық сурет пиксельдерден тұрады; әрқайсысының түсіне i бит бөлінеді (түс тереңдігі), түстер саны N = 2ⁱ. Көлем I = ені · биіктігі · i. Мысал: 640 × 480 пиксель, 256 түс. 256 = 2⁸ — 8 бит, яғни бір пиксельге 1 байт; 640 · 480 = 307 200 байт = 300 Кбайт. Тереңдік 24 бит болса, пиксель 2²⁴ = 16 777 216 түске ие бола алады.
Дыбыс. Жазу кезінде дыбыс деңгейі секундына көп рет өлшенеді (дискреттеу жиілігі), әр өлшем белгілі ұзындықтағы кодпен жазылады (кодтау тереңдігі). Көлем I = жиілік · тереңдік · уақыт · арналар саны. Мысал: моно, 8000 Гц, 16 бит, 10 с: 8000 · 16 · 10 = 1 280 000 бит = 160 000 байт. Стереожазбада екі арна бар — көлемі екі есе үлкен.
Ең бастысы
- 1 байт = 8 бит; әр келесі бірлік (Кбайт, Мбайт, Гбайт) 1024 есе үлкен.
- N = 2ⁱ: нұсқалар саны бойынша бит санын табамыз және керісінше.
- Мәтін: I = K · i. Кескін: I = ені · биіктігі · тереңдігі. Дыбыс: I = жиілік · тереңдік · уақыт · арналар.
- Екінің дәрежесіне тең емес N мән үшін ең жақын үлкен дәрежені аламыз: 100 мән — 7 бит (2⁷ = 128).
Тесттегі тұзақ
Таңба салмағы мен әліпби қуаты — әртүрлі шамалар: N = 64 болғанда салмақ i = 6 бит. Жауаптарда әдетте екі сан да бар. Екінші тұзақ — бірліктер: биттегі және байттағы жауап 8 есе ерекшеленеді, жауапты қандай бірлікте сұрайтынын оқыңыз.
Өзіңді тексер
1. бір дұрыс жауап
2 Кбайтта неше бит бар?
- A. 16 384
- B. 16 000
- C. 2 048
- D. 8 192
Жауап пен талдауды көрсету
Дұрыс жауап: A
Талдау: 2 Кбайт = 2 · 1024 байт = 2048 байт; 2048 · 8 = 16 384 бит. 2048 — бұл байт, ал 1 Кбайт = 1000 байт деп есептесе, 16 000 шығады.
2. бір дұрыс жауап
40 таңбадан тұратын хабарлама қуаты 32 таңба болатын әліпбидің әріптерімен жазылған. Хабарламаның ақпараттық көлемі тең
- A. 25 байт
- B. 200 байт
- C. 160 байт
- D. 40 байт
Жауап пен талдауды көрсету
Дұрыс жауап: A
Талдау: N = 2ⁱ: 32 = 2⁵, бір таңбаның салмағы 5 бит. Бүкіл хабарлама: 40 · 5 = 200 бит = 200 : 8 = 25 байт. 200 — байт емес, бит.
3. бір дұрыс жауап
Көлемі 3 Кбайт хабарламада 4096 таңба бар. Ол жазылған әліпбидің қуаты тең
- A. 64
- B. 6
- C. 32
- D. 128
Жауап пен талдауды көрсету
Дұрыс жауап: A
Талдау: Биттегі көлем: 3 · 1024 · 8 = 24 576. Таңба салмағы i = 24 576 : 4096 = 6 бит, қуаты N = 2⁶ = 64. 6 саны — әліпби қуаты емес, бір таңбаның салмағы.
Конспектіні тренажерде ашу →Тегін, тіркелусіз