Компьютерлік желілер. Компьютерлік желілерді ұйымдастыру. Ақпараттық қауіпсіздік

Информатика · Компьютерлік жүйелер

Желі — деректер алмасу үшін қосылған компьютерлер. Жергілікті желі (LAN) кабинетті, мектепті, ғимаратты қамтиды; ауқымды желі (WAN) — қалалар мен елдерді, олардың ең ірісі — Интернет. Топология — қосылу сұлбасы: «шина» (бәрі бір кабельде), «сақина» (шеңбер бойымен), «жұлдыз» (әрқайсысы орталық коммутаторға қосылған — бүгінде ең көп тараған).

Деректер желіде шағын бөліктермен — пакеттермен жүреді. Әр құрылғының IP-адресі бар: IPv4 нұсқасында бұл нүктемен бөлінген 0-ден 255-ке дейінгі төрт сан, мысалы 192.168.10.5 (барлығы 32 бит). Адамдарға домендік атаулар (testcenter.kz) ыңғайлы; DNS қызметі атауды IP-адреске аударады. Алмасу ережелері хаттамалар деп аталады: HTTP және HTTPS — веб-беттер (HTTPS — шифрлаумен), FTP — файлдар, SMTP — пошта жіберу. Коммутатор бір желі ішіндегі құрылғыларды, маршрутизатор әртүрлі желілерді өзара қосады.

Есептеулер. Жіберілген деректер көлемі Q = q · t, мұнда q — өткізу қабілеті (жылдамдық), t — уақыт. Мысал: жылдамдық 256 Кбит/с, файл 3 Мбайт. Көлемді килобитке аударамыз: 3 · 1024 · 8 = 24 576 Кбит; уақыт t = 24 576 : 256 = 96 с. Ең бастысы — бәрін бірдей бірлікке келтіру: жылдамдық битпен, ал файл өлшемі байтпен берілген.

Ақпараттық қауіпсіздік — деректерді ұрлаудан, өзгертуден және жоғалтудан қорғау. Қатерлер: вирустар мен құрттар (құрт желі арқылы өзі таралады), трояндар (пайдалы программа болып жасырынады), бопсалаушы программалар, фишинг (құпиясөзді алдап алатын жалған хаттар мен сайттар). Қорғаныс: күрделі әрі әртүрлі құпиясөздер, екі факторлы аутентификация, антивирус пен жаңартулар, бөлек тасығыштағы сақтық көшірмелер, шифрлау. Электрондық цифрлық қолтаңба құжат авторын және құжаттың өзгертілмегенін растайды.

Ең бастысы

Тесттегі тұзақ

Есептерде жылдамдық секундына битпен (Кбит/с, Мбит/с), ал көлем байтпен берілген. 8 көбейткішін ұмытса, жауап 8 есе аз немесе көп шығады — мұндай нұсқа жауаптардың арасында әрдайым дерлік бар.

Өзіңді тексер

1. бір дұрыс жауап

Веб-беттер шифрланған түрде жіберілетін хаттама

  1. A. HTTPS
  2. B. HTTP
  3. C. FTP
  4. D. SMTP
Жауап пен талдауды көрсету

Дұрыс жауап: A

Талдау: HTTPS = HTTP + шифрлау: браузер мен сайт арасындағы деректерді жолда оқу мүмкін емес. HTTP беттерді ашық жібереді, FTP файлдарды беруге, SMTP пошта жіберуге арналған.

2. бір дұрыс жауап

Көлемі 3 Мбайт файл жылдамдығы 256 Кбит/с арнамен жіберіледі. Файлды жіберу уақыты тең

  1. A. 96 с
  2. B. 12 с
  3. C. 768 с
  4. D. 85 с
Жауап пен талдауды көрсету

Дұрыс жауап: A

Талдау: 3 Мбайт = 3 · 1024 Кбайт = 3072 Кбайт = 3072 · 8 Кбит = 24 576 Кбит; 24 576 : 256 = 96 с. Байтты битке аударуды (8-ге көбейтуді) ұмытса, 12 с шығады.

3. бір дұрыс жауап

Деректерді беру жылдамдығы 2 Мбит/с. 1 минутта қандай көлемде дерек жіберіледі?

  1. A. 15 Мбайт
  2. B. 120 Мбайт
  3. C. 960 Мбайт
  4. D. 2 Мбайт
Жауап пен талдауды көрсету

Дұрыс жауап: A

Талдау: 60 с ішінде 2 · 60 = 120 Мбит жіберіледі; байтпен 8 есе аз: 120 : 8 = 15 Мбайт. 120 — мегабайт емес, мегабит.

Конспектіні тренажерде ашу →Тегін, тіркелусіз