Электролиттер ерітінділеріндегі иондық тепе-теңдіктер. Тұздар гидролизі

Химия · Химиялық реакциялардың энергетикасы

Электролиттер ерітіндіде иондарға диссоциацияланады. Күшті электролиттер (күшті қышқылдар HCl, HBr, HI, HNO₃, H₂SO₄, HClO₄; сілтілер; ерігіш тұздардың барлығы дерлік) толық дерлік ыдырайды, әлсіздері (H₂S, H₂CO₃, H₂SO₃, CH₃COOH, HF, NH₃ · H₂O) — ішінара. Ион алмасу реакциялары тұнба, газ немесе әлсіз электролит (су) түзілсе соңына дейін жүреді; қысқартылған иондық теңдеуде тұнбалар, газдар мен әлсіз электролиттер молекула түрінде жазылады.

Суда [H⁺] · [OH⁻] = 10⁻¹⁴, pH = −lg[H⁺], pH + pOH = 14. pH < 7 — қышқылдық орта, 7 — бейтарап, > 7 — сілтілік. Тұз гидролизі — оның иондарының сумен әрекеттесуі. Күшті негіз бен әлсіз қышқылдың тұзы (Na₂CO₃, K₂S, CH₃COONa) анион бойынша гидролизденеді — орта сілтілік; әлсіз негіз бен күшті қышқылдың тұзы (AlCl₃, ZnSO₄, NH₄Cl, FeSO₄) — катион бойынша, орта қышқылдық; күшті негіз бен күшті қышқылдың тұзы (NaCl, KNO₃, Na₂SO₄) — гидролизденбейді. Жылу эффектісі: экзотермиялық реакциялар +Q (ΔH < 0), эндотермиялық −Q (ΔH > 0); Гесс заңы бойынша ол тек бастапқы және соңғы күйге тәуелді.

1-мысал. 0,001 моль/л HCl: [H⁺] = 10⁻³, pH = 3. 2-мысал. 0,005 моль/л H₂SO₄ (екі сатыда, толық): [H⁺] = 0,01, pH = 2. 3-мысал. CH₄ + 2O₂ → CO₂ + 2H₂O + 890 кДж; 8 г метан (0,5 моль) жанғанда 890 · 0,5 = 445 кДж бөлінеді.

Ең бастысы

Тесттегі тұзақ

Күкірт қышқылы екі H⁺ ионын береді: оның ерітіндісінің pH-ы екі еселенген концентрация бойынша есептеледі. Ал ерітіндінің «екідайлы» ортасы болмайды — қышқылдық, бейтарап немесе сілтілік болады.

Өзіңді тексер

1. бір дұрыс жауап

Әлсіз электролит

  1. A. сірке қышқылы
  2. B. тұз қышқылы
  3. C. натрий гидроксиді
  4. D. калий хлориді
Жауап пен талдауды көрсету

Дұрыс жауап: A

Талдау: Әлсіз электролиттер тек ішінара диссоциацияланады: әлсіз қышқылдар (CH₃COOH, H₂CO₃, H₂S), NH₃ · H₂O. Күшті қышқылдар (HCl), сілтілер (NaOH) және ерігіш тұздардың барлығы дерлік (KCl) толық дерлік диссоциацияланады.

2. бір дұрыс жауап

Концентрациясы 0,01 моль/л натрий гидроксиді ерітіндісінің pH мәні

  1. A. 12
  2. B. 2
  3. C. 10
  4. D. 13
Жауап пен талдауды көрсету

Дұрыс жауап: A

Талдау: NaOH — күшті негіз: [OH⁻] = 0,01 = 10⁻² моль/л, pOH = 2, pH = 14 − 2 = 12. 2 деген жауап — сілті ерітіндісінде pOH есептелетінін ұмытқанда шығады.

3. бір дұрыс жауап

Сулы ерітіндісінің ортасы сілтілік болатын тұз

  1. A. Na₂CO₃
  2. B. NH₄Cl
  3. C. KNO₃
  4. D. ZnSO₄
Жауап пен талдауды көрсету

Дұрыс жауап: A

Талдау: Na₂CO₃ — күшті негіз бен әлсіз қышқылдың тұзы, анион бойынша гидролиз: CO₃²⁻ + H₂O ⇄ HCO₃⁻ + OH⁻ — орта сілтілік. NH₄Cl мен ZnSO₄ — катион бойынша гидролиз, орта қышқылдық; KNO₃ гидролизденбейді (бейтарап).

Конспектіні тренажерде ашу →Тегін, тіркелусіз