Есептер: әрекеттесуші массалар заңы, параллель реакциялар, шығым, кинетика, олеум, қоспалар, электролиз
Химия · Есептер
Жалпы алгоритм: коэффициенттері бар реакция теңдеуі → белгілі заттың мольі (n = m / M = V / 22,4) → коэффициенттер бойынша ізделетін заттың мольі → масса немесе көлем. Қоспа затты есептеуге дейін шегереді (m(таза) = m · (1 − ω)), шығымды кейін ескереді (m(практ.) = m(теор.) · η). Екі әрекеттесуші заттың мөлшері берілсе, жетіспейтіні бойынша есептейді. Қоспалар: көбіне тек бір компонент әрекеттеседі (Cu HCl-мен, бензол NaOH-пен және бром суымен әрекеттеспейді); екеуі де әрекеттессе (параллель реакциялар) — мольдерді x және y деп белгілеп, екі теңдеуден жүйе құрады. Пластинка: масса қонған және еріген металдар массаларының айырмасына өзгереді.
Олеум — SO₃-тің H₂SO₄-тегі ерітіндісі; су қосқанда SO₃ + H₂O → H₂SO₄ (су мольі = SO₃ мольі). Кинетика: v = Δc / Δt, әрекеттесуші массалар заңы, Вант-Гофф ережесі. Электролиз: электролиз теңдеуі бойынша немесе Фарадей заңымен m = M · I · t / (z · F).
1-мысал. Мырыш пен мыстың 20 г қоспасы артық HCl-мен 4,48 л H₂ (0,2 моль) береді → Zn 0,2 · 65 = 13 г, ω(Zn) = 65 %. 2-мысал. Мырыш пластинканы CuSO₄ ерітіндісіне батырды; реакцияның әр мольіне масса 65 − 64 = 1 г-ға кемиді. 0,1 г-ға кемісе → 0,1 моль → 6,4 г мыс қонған. 3-мысал. SO₃-і 20 % 100 г олеумды сумен сұйылтты: H₂SO₄ 80 г болған, 0,25 моль SO₃ тағы 0,25 · 98 = 24,5 г береді, барлығы 104,5 г қышқыл.
Ең бастысы
- Бәрі — моль мен коэффициенттер арқылы.
- Қоспа зат — есепке дейін, шығым — кейін.
- Қоспа: әрекеттесетін компонентті іздеңіз; екеуі әрекеттессе — теңдеулер жүйесі.
- Пластинка: Δm = n · (M қонған − M еріген).
Тесттегі тұзақ
Мырыш пен мыс пластинкасында масса кемиді (65 > 64), ал темір мен мыста — артады (56 < 64). Масса өзгерісінің таңбасы қай металл қонғанын көрсетеді.
Өзіңді тексер
1. бір дұрыс жауап
Тұздың 20%-дық 100 г ерітіндісіне сол тұздың 10%-дық 300 г ерітіндісін қосты. Жаңа ерітіндідегі тұздың массалық үлесі
- A. 12,5%
- B. 15%
- C. 30%
- D. 7,5%
Жауап пен талдауды көрсету
Дұрыс жауап: A
Талдау: Тұз: 100 · 0,2 + 300 · 0,1 = 20 + 30 = 50 г; ерітінді: 100 + 300 = 400 г; ω = 50 : 400 = 12,5 %. 15 % — жай орташа (20 + 10) : 2, ерітінділер массасының әртүрлі екенін ескермейді.
2. бір дұрыс жауап
Мыс (II) сульфаты ерітіндісін электролиздегенде катодта 12,8 г мыс бөлінді. Анодта бөлінген газдың көлемі (л, қ.ж.)
- A. 2,24
- B. 4,48
- C. 1,12
- D. 3,36
Жауап пен талдауды көрсету
Дұрыс жауап: A
Талдау: 2CuSO₄ + 2H₂O → 2Cu + O₂ + 2H₂SO₄. n(Cu) = 12,8 : 64 = 0,2 моль → O₂ екі есе аз, 0,1 моль; V = 0,1 · 22,4 = 2,24 л. 4,48 — 1 моль Cu-ға 1 моль O₂ деп есептегенде шығады.
3. бір дұрыс жауап
Зат концентрациясы 20 с ішінде 0,8-ден 0,5 моль/л-ге дейін азайды. Реакцияның орташа жылдамдығы (моль/(л · с))
- A. 0,015
- B. 0,025
- C. 0,04
- D. 0,3
Жауап пен талдауды көрсету
Дұрыс жауап: A
Талдау: v = Δc : Δt = (0,8 − 0,5) : 20 = 0,3 : 20 = 0,015 моль/(л · с). 0,3 — уақытқа бөлінбеген концентрация өзгерісі; 0,025 пен 0,04 — 0,5 немесе 0,8-ді 20-ға бөлгенде шығады.
Конспектіні тренажерде ашу →Тегін, тіркелусіз