Есептер: жану өнімдері бойынша молекулалық формула, параллель реакциялар, шығым, кинетика, қоспалар
Химия · Есептер
Жану өнімдері бойынша формуланы табу: n(C) = n(CO₂), n(H) = 2 · n(H₂O), m(O) = m(зат) − m(C) − m(H) (нөлден көп болса — затта оттек бар). C : H : O мольдер қатынасын бүтін сандарға келтіріп, қарапайым формуланы табады. Шын формуланы молярлық масса бойынша табады: M = D(H₂) · 2 = D(ауа) · 29 = D(He) · 4 = ρ · 22,4. Массалық үлестер бойынша формуланы табу: әр үлесті атомдық массаға бөліп, бүтін сандарға келтіреді. Химиялық қасиеттері бойынша класын таңдайды (Na-мен әрекеттеседі — спирт немесе қышқыл; «айна» береді — альдегид; бром суын түссіздендіреді — қанықпаған).
Жалпы формулалар бірден көмектеседі: алкандар CₙH₂ₙ₊₂ (M = 14n + 2), алкендер CₙH₂ₙ (14n), алкиндер мен диендер CₙH₂ₙ₋₂ (14n − 2), қаныққан спирттер CₙH₂ₙ₊₂O (14n + 18), альдегидтер CₙH₂ₙO (14n + 16), қышқылдар CₙH₂ₙO₂ (14n + 32).
Мысал. 4,4 г көмірсутекті жаққанда 13,2 г CO₂ және 7,2 г H₂O алынды; D(H₂) = 22. n(C) = 13,2 / 44 = 0,3 моль (3,6 г), n(H) = 2 · 7,2 / 18 = 0,8 моль (0,8 г); 3,6 + 0,8 = 4,4 г — оттек жоқ. C : H = 0,3 : 0,8 = 3 : 8, M = 44 → C₃H₈ (пропан).
Ең бастысы
- n(C) = n(CO₂), n(H) = 2n(H₂O), оттек — массалар айырмасы бойынша.
- Қарапайым формула — мольдер қатынасы бойынша, шын формула — молярлық масса бойынша.
- M = 2 · D(H₂) = 29 · D(ауа) = 22,4 · ρ.
- Заттың класын шарттағы реакциялар бойынша таңдайды.
Тесттегі тұзақ
Оттекті тексеруді ұмытпаңыз: m(C) + m(H) зат массасынан аз болса, формулада O бар. Ал заттағы сутек мольі су мольінен екі есе көп.
Өзіңді тексер
1. бір дұрыс жауап
56 г азоттан 34 г аммиак алынды. Аммиактың теориялық мүмкіндікпен салыстырғандағы шығымы
- A. 50%
- B. 60,7%
- C. 100%
- D. 25%
Жауап пен талдауды көрсету
Дұрыс жауап: A
Талдау: N₂ + 3H₂ → 2NH₃. n(N₂) = 56 : 28 = 2 моль → теория бойынша 4 моль NH₃ = 68 г. Шығым = 34 : 68 = 50 %. 60,7 % — теңдеусіз 34 : 56 массаларын бөлгенде; 100 % — 2 коэффициентін ұмытқанда.
2. бір дұрыс жауап
49 г күкірт қышқылын толық бейтараптауға қажет натрий гидроксидінің массасы
- A. 40 г
- B. 20 г
- C. 80 г
- D. 49 г
Жауап пен талдауды көрсету
Дұрыс жауап: A
Талдау: H₂SO₄ + 2NaOH → Na₂SO₄ + 2H₂O. n(H₂SO₄) = 49 : 98 = 0,5 моль → NaOH екі есе көп, 1 моль = 40 г. 20 г — қышқылдың екі негізді екенін ұмытқанда шығады.
3. бір дұрыс жауап
2,3 г органикалық зат жанғанда 4,4 г CO₂ және 2,7 г су алынды. Зат буының сутек бойынша тығыздығы 23. Заттың молекулалық формуласы
- A. C₂H₆O
- B. C₂H₆
- C. CH₄O
- D. C₃H₈
Жауап пен талдауды көрсету
Дұрыс жауап: A
Талдау: n(C) = 4,4 : 44 = 0,1 моль (1,2 г); n(H) = 2 · 2,7 : 18 = 0,3 моль (0,3 г); оттек: 2,3 − 1,5 = 0,8 г = 0,05 моль. C : H : O = 0,1 : 0,3 : 0,05 = 2 : 6 : 1. M = 23 · 2 = 46 → C₂H₆O (этанол немесе диметил эфирі). C₂H₆ — оттекті ұмытқанда шығады.
Конспектіні тренажерде ашу →Тегін, тіркелусіз