16 (VI) топ элементтері. Күкірт қышқылын жанасу әдісімен өндіру

Химия · Химия және өмір

Оттек пен күкірт: 6 сыртқы электрон (ns²np⁴). Оттек — электртерістілігі бойынша екінші элемент, аллотропиясы: O₂ және озон O₃. Күкірт — тотығу дәрежелері −2 (H₂S, сульфидтер), 0, +4 (SO₂, сульфиттер), +6 (SO₃, H₂SO₄, сульфаттар); ромбылық күкірт S₈ — сары кристалдар. H₂S — шіріген жұмыртқа иісті улы газ, тотықсыздандырғыш. SO₂ — қышқылдық оксид, әрі тотықтырғыш, әрі тотықсыздандырғыш (KMnO₄ ерітіндісін түссіздендіреді). Күкірт сілтімен диспропорцияланады: 3S + 6KOH → 2K₂S + K₂SO₃ + 3H₂O.

Күкірт қышқылы: сұйылтылғаны — кәдімгі күшті қышқыл (сутекке дейінгі металдармен H₂ береді); концентрлісі — тотықтырғыш (мыспен SO₂ береді, Fe мен Al-ды пассивтейді), суды қатты сіңіреді — сондықтан қышқылды суға құяды, керісінше емес. SO₄²⁻-ке сапалық реакция — BaSO₄ ақ тұнбасы. Жанасу әдісі: 1) пиритті күйдіру (4FeS₂ + 11O₂ → 2Fe₂O₃ + 8SO₂) немесе күкіртті жағу, газды тазарту; 2) ванадий катализаторында (V₂O₅) 400–500 °C-та тотықтыру 2SO₂ + O₂ ⇄ 2SO₃ + Q; 3) SO₃-ті концентрлі күкірт қышқылымен сіңіру — олеум алынады (сумен болмайды: қышқыл тұманы түзіледі).

Мысал. 32 кг күкірттен теория бойынша 98 кг H₂SO₄ алынады: S → SO₂ → SO₃ → H₂SO₄, 1 кмоль күкірт 1 кмоль қышқыл береді. 120 кг пириттен FeS₂ (1 кмоль, екі күкірт атомы) — 2 кмоль = 196 кг қышқыл.

Ең бастысы

Тесттегі тұзақ

SO₃-ті сумен емес, концентрлі қышқылмен сіңіреді. Ал FeS₂-де күкірт атомы екеу — пирит есептерінде қышқыл мольі пирит мольінен екі есе көп.

Өзіңді тексер

1. бір дұрыс жауап

Жүруі мүмкін реакция

  1. A. Cl₂ + 2KI → 2KCl + I₂
  2. B. I₂ + 2KCl → 2KI + Cl₂
  3. C. Br₂ + 2KCl → 2KBr + Cl₂
  4. D. I₂ + 2KBr → 2KI + Br₂
Жауап пен талдауды көрсету

Дұрыс жауап: A

Талдау: Галогендердің тотықтырғыштық белсенділігі: F₂ > Cl₂ > Br₂ > I₂. Белсендірек галоген белсенділігі төмен галогенді оның тұздарынан ығыстырады: хлор йодты ығыстырады. Керісінше (йод хлорды немесе бромды ығыстыруы) мүмкін емес.

2. бір дұрыс жауап

Шыныны ерітетін қышқыл (оны шыныға сурет салу үшін қолданады)

  1. A. фторсутек (балқытқыш) қышқылы HF
  2. B. тұз қышқылы HCl
  3. C. азот қышқылы HNO₃
  4. D. күкірт қышқылы H₂SO₄
Жауап пен талдауды көрсету

Дұрыс жауап: A

Талдау: Балқытқыш қышқыл шынының негізі — кремний оксидімен әрекеттеседі: SiO₂ + 4HF → SiF₄↑ + 2H₂O. Сондықтан HF-ті полиэтилен ыдыста сақтайды. Қалған қышқылдар шыныны бұзбайды және шыны бөтелкелерде сақталады.

3. бір дұрыс жауап

K₃[Fe(CN)₆] кешенді қосылысындағы темірдің координациялық саны

  1. A. 6
  2. B. 3
  3. C. 4
  4. D. 9
Жауап пен талдауды көрсету

Дұрыс жауап: A

Талдау: Координациялық сан — кешентүзушінің айналасындағы лигандтар саны: квадрат жақшадағы алты CN⁻ ионы. 3 — сыртқы сферадағы калий иондарының саны (және темірдің тотығу дәрежесі +3), координациялық сан емес.

Конспектіні тренажерде ашу →Тегін, тіркелусіз