Дүниежүзі аймақтары
География · Елтану және саяси география негіздері. Геосаясат
Дүниежүзі аймағы — табиғаты, тарихы, мәдениеті және шаруашылығы ұқсас дүние бөлігінің ірі бөлігі. Әдетте мыналарды бөледі: Еуропа, Азия (Шығыс, Оңтүстік-Шығыс, Оңтүстік, Оңтүстік-Батыс, Орталық), Африка (Солтүстік және Тропиктік — Сахарадан оңтүстік), Солтүстік Америка, Латын Америкасы, Аустралия және Мұхит аралдары.
Еуропа — даму деңгейі жоғары, халық қартаяды, урбандалу жоғары, Еуропалық одақ; постиндустриалды экономика. Азия — дүниежүзі халқының жартысынан астамы; Қытай мен Үндістан — халқы ең көп елдер, Жапония мен Оңтүстік Корея — жоғары технологиялы, Парсы шығанағы елдері — мұнай. Орталық Азия (Қазақстан, Өзбекстан, Қырғызстан, Тәжікстан, Түрікменстан) — ішкі құрлықтық жағдай, ресурстар, транзит.
Африка — халық ең жылдам өседі, «демографиялық жарылыс», азық-түлік проблемасы Сахарадан оңтүстікте ең өткір; шаруашылық көбіне шикізаттық (Нигерия мұнайы, алмас, кофе, какао). Солтүстік Америка — АҚШ (дүниежүзіндегі ең ірі экономика) және Канада, өмір деңгейі жоғары, постиндустриалды экономика. Латын Америкасы — Мексика, Орталық және Оңтүстік Америка; тілдері испан және португал (Бразилияда), католицизм; шикізат пен ауыл шаруашылығы, ірі қалалар (Мехико, Сан-Паулу).
Аустралия және Мұхит аралдары: Аустралия — бүкіл бір материкті алып жатқан жалғыз мемлекет; астанасы — ең ірі Сидней емес, Канберра; халықтың 91 %-ы аумақтың 10 %-ында — жағалау бойында тұрады. Жаңа Зеландия (астанасы — Веллингтон) және Тынық мұхитының көптеген аралдары.
Ең бастысы
- Аймақтар: Еуропа, Азия, Африка, Солтүстік Америка, Латын Америкасы, Аустралия және Мұхит аралдары.
- Еуропа — қартаю, ЕО; Азия — дүниежүзі халқының жартысынан астамы; Африка — демографиялық жарылыс.
- Латын Америкасы — испан және португал тілдері, католицизм.
- Аустралия — бүкіл материк, астанасы Канберра; Жаңа Зеландия — Веллингтон.
Тесттегі тұзақ
Тұзақ-астаналар: Аустралия — Канберра (Сидней емес), Канада — Оттава (Торонто емес), Бразилия — Бразилиа (Рио-де-Жанейро емес), Түркия — Анкара (Стамбул емес). Бразилияда испанша емес, португалша сөйлейді.
Өзіңді тексер
1. бір дұрыс жауап
Теңізге шыға алмайтын және барлық көршілері де теңізге шыға алмайтын ел
- A. Өзбекстан
- B. Қазақстан
- C. Қырғызстан
- D. Моңғолия
Жауап пен талдауды көрсету
Дұрыс жауап: A
Талдау: Өзбекстанның көршілері — Қазақстан, Қырғызстан, Тәжікстан, Түрікменстан және Ауғанстан — бәрі мұхитқа шыға алмайды, сондықтан Өзбекстан үшін теңіз порттары «екі есе» алыс. Дүниежүзінде мұндай екі ел бар — тағы біреуі Лихтенштейн. Қазақстан, Қырғызстан мен Моңғолияның теңіз жағалауы бар көршілері (Ресей, Қытай) бар.
2. бір дұрыс жауап
Еуразияның «жүрек жері» — «Хартленд» тұжырымдамасының авторы британ географы
- A. Х. Маккиндер
- B. А. Мэхэн
- C. К. Хаусхофер
- D. З. Бжезинский
Жауап пен талдауды көрсету
Дұрыс жауап: A
Талдау: Хэлфорд Маккиндер (1904) Еуразияның ішкі аудандарын (Қазақстан да кіретін Хартлендті) бақылайтын ел әлемде үстемдік ете алады деп есептеді. Американдық Мэхэн, керісінше, құдіреттің кілтін теңіз күшінен көрді; Хаусхофер — неміс геосаясатшысы, Бжезинский — «Ұлы шахмат тақтасы» (1997) кітабының авторы.
3. бір дұрыс жауап
Аустралияның астанасы
- A. Канберра
- B. Сидней
- C. Мельбурн
- D. Веллингтон
Жауап пен талдауды көрсету
Дұрыс жауап: A
Талдау: Сидней мен Мельбурн қайсысы астана болатыны туралы ұзақ таласты, сондықтан олардың арасына жаңа қала — Канберра салынды. Сидней — Аустралияның ең ірі қаласы, бірақ астанасы емес; Веллингтон — Жаңа Зеландияның астанасы.
Конспектіні тренажерде ашу →Тегін, тіркелусіз