Геоэкономика негіздері

География · Экономикалық география. Геоэкономика

Геоэкономика географиялық орналасудың, ресурстар мен экономикалық байланыстардың елдердің дүниежүзілік экономикадағы күші мен бәсекеге қабілеттілігіне қалай әсер ететінін зерттейді. Геосаясат билік пен қауіпсіздік туралы болса, геоэкономика — нарықтар, көлік жолдары, инвестициялар және өндірістік тізбектерді бақылау туралы.

Геоэкономика құралдары: трансұлттық корпорациялар (бас кеңсесі бір елде, кәсіпорындары көптеген елде), салық және кеден жеңілдіктері бар арнайы (еркін) экономикалық аймақтар, көлік дәліздері, ресурстар мен технологиялар экспорты, интеграциялық одақтарға қатысу. Тиімді экономикалық-географиялық жағдай — теңізге шығу, нарыққа жақындық, транзиттік жолдар.

Қазақстанның геоэкономикасы: ел — Дүниежүзілік мұхитқа шыға алмайтын ең үлкен мемлекет, сондықтан Қытай мен Еуропа арасындағы транзитке сүйенеді. Қытаймен шекарадағы темір жол өткелдері — Достық — Алашанькоу және Алтынкөл — Қорғас; Қорғас жанында — жол табанының ені әртүрлі болғандықтан (Қытайда 1 435 мм, Қазақстанда 1 520 мм) контейнерлер тиелетін «құрғақ порт» және «Қорғас» шекара маңы ынтымақтастығының халықаралық орталығы. Транскаспий бағыты («Орта дәліз») Ақтау мен Құрық порттары арқылы, паромдармен Каспий арқылы Әзербайжанға, одан әрі Грузия мен Түркия арқылы Еуропаға өтеді.

Қазақстанның арнайы экономикалық аймақтары: «Астана — жаңа қала», «Ақтау теңіз порты», «Қорғас — Шығыс қақпасы», «Тараз химиялық паркі», «Павлодар» және басқалары. Мақсаты — инвестиция тарту, өңдеу өндірістерін құру және экономиканың шикізатқа тәуелділігінен арылу.

Ең бастысы

Тесттегі тұзақ

Геоэкономиканы геосаясатпен шатастырады: сөз сауда жолдары, инвестициялар және экономикалық аймақтар туралы болса — геоэкономика; әскери одақтар мен ықпал аймақтары туралы — геосаясат. «Құрғақ порт» — құрлықтағы тиеу пункті, Қорғаста теңізге шығатын жол жоқ.

Өзіңді тексер

1. бір немесе бірнеше дұрыс жауап

Жаңартылатын энергия көзі(-дері)

  1. A. Күн энергиясы
  2. B. жел энергиясы
  3. C. ағын су энергиясы (СЭС)
  4. D. тас көмір
  5. E. табиғи газ
  6. F. мұнай
Жауап пен талдауды көрсету

Дұрыс жауап: A, B, C

Талдау: Күн, жел және ағын суды табиғат үнемі толықтырып отырады — бұл жаңартылатын энергия көздері (ЖЭК); Қазақстанда оңтүстікте күн электр станциялары, далада және Жетісу қақпасында жел станциялары салынуда. Көмір, газ және мұнай — қазба отын: қалпына келмейді және жанғанда парниктік газдар береді.

2. бір немесе бірнеше дұрыс жауап

Кен орындары Батыс Қазақстанда көп пайдалы қазба(-лар)

  1. A. мұнай
  2. B. табиғи газ
  3. C. хромит
  4. D. тас көмір
  5. E. мыс кені
  6. F. фосфорит
Жауап пен талдауды көрсету

Дұрыс жауап: A, B, C

Талдау: Батыс Қазақстан (Атырау, Маңғыстау, Батыс Қазақстан, Ақтөбе облыстары) — басты мұнай-газ ауданы: Теңіз, Қашаған, Қарашығанақ, Өзен. Ақтөбе облысында — Хромтау маңындағы хромит кен орындары (Дон, Кемпірсай тобы) — дүниежүзіндегі ең ірілерінің бірі. Көмір Орталық және Солтүстік Қазақстанда (Қарағанды, Екібастұз), мыс Орталықта (Жезқазған) және Шығыста, фосфорит оңтүстікте (Қаратау) өндіріледі.

3. бір дұрыс жауап

Елдің экономикалық белсенді халқы — 9 млн адам, оның 0,45 млн-ы — жұмыссыздар. Жұмыссыздық деңгейі

  1. A. 5 %
  2. B. 0,5 %
  3. C. 20 %
  4. D. 4,5 %
Жауап пен талдауды көрсету

Дұрыс жауап: A

Талдау: Жұмыссыздық деңгейі — экономикалық белсенді халық ішіндегі жұмыссыздардың үлесі: 0,45 : 9 · 100 % = 5 %. 20 % керісінше бөлгенде (9 : 0,45), 4,5 % жұмыссыздар санын бөлмей алғанда шығады.

Конспектіні тренажерде ашу →Тегін, тіркелусіз