Термодинамиканың негіздері

Физика · Жылу физикасы

Ішкі энергия U — бөлшектердің кинетикалық және потенциалдық энергияларының қосындысы; идеал бір атомды газда U = (3/2)νRT, яғни тек температураға тәуелді. Оны жылу беру (жылу өткізгіштік, конвекция, сәуле шығару) немесе жұмыс атқару арқылы өзгертуге болады. Термодинамиканың бірінші заңы: Q = ΔU + A (жылу ішкі энергияның өзгерісіне және газдың жұмысына жұмсалады). Тұрақты қысымдағы газдың жұмысы A = pΔV. Адиабаталық процесс — жылу алмасусыз (Q = 0).

Жылу қозғалтқышы: қыздырғыштан Q₁ алып, суытқышқа Q₂ береді, A = Q₁ − Q₂ жұмыс атқарады; ПӘК η = (Q₁ − Q₂)/Q₁ < 1. Ең үлкен ПӘК (Карно циклі): η = (T₁ − T₂)/T₁. Мысал: T₁ = 600 К, T₂ = 300 К → η = 50 %. Екінші заң: жылу өздігінен суық денеден ыстық денеге өтпейді; ПӘК-і 100 % қозғалтқыш мүмкін емес. Жылу балансының теңдеуі: берілген Q = алынған Q.

Ең бастысы

Тесттегі тұзақ

Карно формуласына КЕЛЬВИНДЕГІ температуралар қойылады: 327 °C және 27 °C — бұл 300/327 емес, 600 К және 300 К (η = 50 %).

Өзіңді тексер

1. бір немесе бірнеше дұрыс жауап

Дененің ішкі энергиясын қандай тәсілдермен өзгертуге болады?

  1. A. денеге жұмыс жасау
  2. B. денеге жылу беру
  3. C. денені суығырақ денемен түйістіру
  4. D. денені жерден жоғары көтеру
  5. E. дененің тұтас жылдамдығын арттыру
  6. F. денені басқа түске бояу
Жауап пен талдауды көрсету

Дұрыс жауап: A, B, C

Талдау: Ішкі энергияны жұмыс (үйкеліс, сығу) және жылу беру (оның ішінде суық денеге жылу беру) арқылы өзгертеді. Көтеру мен дененің тұтас жылдамдығы ішкі энергияны емес, потенциалдық және кинетикалық энергияны өзгертеді.

2. бір дұрыс жауап

300 К кезінде идеал газ молекуласының ілгерілемелі қозғалысының орташа кинетикалық энергиясын табыңыз. (k = 1,38 · 10⁻²³ Дж/К)

  1. A. 6,21 · 10⁻²¹ Дж
  2. B. 4,14 · 10⁻²¹ Дж
  3. C. 2,07 · 10⁻²¹ Дж
  4. D. 6,21 · 10⁻²³ Дж
Жауап пен талдауды көрсету

Дұрыс жауап: A

Талдау: E = (3/2)kT = 1,5 · 1,38 · 10⁻²³ · 300 = 6,21 · 10⁻²¹ Дж. 4,14 · 10⁻²¹ = kT — 3/2 көбейткіші ұмытылған; 2,07 · 10⁻²¹ = kT/2.

3. бір дұрыс жауап

Газды изотермиялық түрде 6 л-ден 2 л-ге дейін сықты. Бастапқы қысым 100 кПа. Қысым қандай болды?

  1. A. 300 кПа
  2. B. ≈ 33 кПа
  3. C. 200 кПа
  4. D. 600 кПа
Жауап пен талдауды көрсету

Дұрыс жауап: A

Талдау: Бойль — Мариотт заңы: p₁V₁ = p₂V₂, p₂ = 100 · 6/2 = 300 кПа. Сыққанда қысым артады, сондықтан 33 кПа (төңкерілген қатынас) қате.

Конспектіні тренажерде ашу →Тегін, тіркелусіз