Газ заңдары
Физика · Жылу физикасы
Идеал газ күйінің теңдеуі (Менделеев — Клапейрон): pV = νRT, R = 8,31 Дж/(моль·К). Газдың тұрақты массасы үшін: pV/T = const (Клапейрон). Изопроцестер: изотермиялық (T = const) — pV = const (Бойль — Мариотт); изобаралық (p = const) — V/T = const (Гей-Люссак); изохоралық (V = const) — p/T = const (Шарль). Графиктерде: p–V осьтеріндегі изотерма — гипербола, V–T осьтеріндегі изобара және p–T осьтеріндегі изохора — координаттар басы арқылы өтетін түзулер.
1-мысал. Газ 300 К кезінде 2 л көлем алады; тұрақты қысымда оны 450 К-ге дейін қыздырды: V₂ = 2 · 450/300 = 3 л. 2-мысал. Бастапқы қысым 100 кПа болғанда газды изотермиялық түрде 12 л-ден 4 л-ге дейін сықты: p₂ = 100 · 12/4 = 300 кПа. Барлық формулаларда температура кельвинмен алынады.
Ең бастысы
- pV = νRT; pV/T = const.
- T = const: pV = const; p = const: V/T = const; V = const: p/T = const.
- p–V изотермасы — гипербола.
- Температура — тек кельвинмен.
Тесттегі тұзақ
Газ заңдарына °C-тағы температураны қоюға болмайды: 27 °C-тан 54 °C-қа қыздыру — екі еселену емес, 300 К → 327 К.
Өзіңді тексер
1. бір дұрыс жауап
Идеал жылу машинасының қыздырғышының температурасы 500 К, тоңазытқыштікі 300 К. Оның ПӘК-ін табыңыз.
- A. 40%
- B. 60%
- C. 167%
- D. 20%
Жауап пен талдауды көрсету
Дұрыс жауап: A
Талдау: η = (T₁ − T₂)/T₁ = (500 − 300)/500 = 0,4 = 40%. 60% = T₂/T₁ — «жоғалған» жылудың үлесі. 100%-дан асатын ПӘК мүмкін емес.
2. бір дұрыс жауап
0 °C-тағы 200 г мұзды балқыту үшін қанша жылу керек? (λ = 330 кДж/кг)
- A. 66 кДж
- B. 66 000 кДж
- C. 1 650 кДж
- D. 33 кДж
Жауап пен талдауды көрсету
Дұрыс жауап: A
Талдау: Q = λm = 330 кДж/кг · 0,2 кг = 66 кДж. 66 000 кДж — массаны граммен қойған; 1 650 = 330 : 0,2 — көбейтудің орнына бөлінген.
3. сәйкестік
Изопроцесс пен тұрақты шаманы сәйкестендіріңіз
- A. A. Изотермиялық
- B. B. Изобаралық
- 1. температура
- 2. қысым
- 3. көлем
- 4. газ массасы өзгереді
Жауап пен талдауды көрсету
Дұрыс жауап: A — 1, B — 2
Талдау: «Изо» — бірдей: изотермиялық — T = const (термо — жылу), изобаралық — p = const (барос — ауырлық, қысым). Көлем изохоралық процесте тұрақты.
Конспектіні тренажерде ашу →Тегін, тіркелусіз