Сұйықтар мен газдар механикасы
Физика · Механика
Қысым p = F/S (Па). Паскаль заңы: сұйыққа немесе газға түсірілген қысым барлық бағытта бірдей беріледі — гидравликалық пресс осыған негізделген (F₁/S₁ = F₂/S₂). Гидростатикалық қысым p = ρgh; қатынас ыдыстары: біртекті сұйық бір деңгейде тұрады. Атмосфералық қысым ≈ 100 кПа (760 мм сын. бағ.), ол биіктікке қарай кемиді. Архимед күші F = ρ_с g V_бат: дененің орташа тығыздығы сұйықтың тығыздығынан аз болса, ол жүзеді. Бернулли теңдеуі: ағын жылдамдығы көп жерде қысым аз (қанаттың көтеруші күші).
1-мысал. 10 м тереңдіктегі судың қысымы (атмосфералықсыз): 1 000 · 10 · 10 = 100 000 Па = 100 кПа. 2-мысал. Көлемі 2 л дене толығымен суда: F = 1 000 · 10 · 0,002 = 20 Н. Оның салмағы 15 Н болса — қалқып шығады (20 > 15), 25 Н болса — батады.
Ең бастысы
- p = F/S; Паскаль: қысым бірдей беріледі.
- p = ρgh; гидравликалық пресс F₁/S₁ = F₂/S₂.
- F_А = ρ_с g V_бат; ρ_дене < ρ_с болса, жүзеді.
- Бернулли: жылдамдық ↑ — қысым ↓.
Тесттегі тұзақ
Архимед күшіне дененің емес, СҰЙЫҚТЫҢ тығыздығы және БАТЫРЫЛҒАН бөліктің көлемі кіреді. Түбіндегі қысым ыдыстың пішініне емес, тек бағанның биіктігіне тәуелді.
Өзіңді тексер
1. бір дұрыс жауап
Дене 20 м биіктіктен бастапқы жылдамдықсыз еркін түссе, жерге қандай жылдамдықпен құлайды?
- A. 20 м/с
- B. 200 м/с
- C. 400 м/с
- D. 10 м/с
Жауап пен талдауды көрсету
Дұрыс жауап: A
Талдау: Энергияның сақталу заңы: mgh = mv²/2, v = √(2gh) = √400 = 20 м/с. 400 — түбір алынбаған; 200 = gh — 2 көбейткіші де, түбір де жоғалған.
2. бір дұрыс жауап
Автомобиль радиусы 50 м бұрылыстан 10 м/с жылдамдықпен өтеді. Оның центрге тартқыш үдеуін табыңыз.
- A. 2 м/с²
- B. 0,2 м/с²
- C. 5 м/с²
- D. 500 м/с²
Жауап пен талдауды көрсету
Дұрыс жауап: A
Талдау: a = v²/R = 100/50 = 2 м/с². 0,2 = 10/50 — жылдамдық квадратталмаған; 500 = v²R — бөлудің орнына көбейтілген.
3. бір дұрыс жауап
Массасы 5 кг білеушені горизонталь үстел бетімен бірқалыпты сүйрейді. Үйкеліс коэффициенті 0,2. Сырғанау үйкеліс күшін табыңыз.
- A. 10 Н
- B. 1 Н
- C. 50 Н
- D. 25 Н
Жауап пен талдауды көрсету
Дұрыс жауап: A
Талдау: F = μN = μmg = 0,2 · 5 · 10 = 10 Н. 1 Н = 0,2 · 5 — g-ге көбейту ұмытылған (масса күш деп алынған); 50 Н — үйкеліс емес, ауырлық күші.
Конспектіні тренажерде ашу →Тегін, тіркелусіз