Статика
Физика · Механика
Статика денелердің тепе-теңдік шарттарын зерттейді. Күш моменті M = F · l, мұндағы l — иін (айналу осінен күштің әсер ету сызығына дейінгі ең қысқа қашықтық). Қатты дененің тепе-теңдік шарттары: күштердің қосындысы нөлге тең және кез келген оське қатысты моменттердің қосындысы нөлге тең. Иінтірек ережесі: F₁l₁ = F₂l₂ — иінтірек қашықтықтан қанша есе ұтылсақ, күштен сонша есе ұтыс береді («механиканың алтын ережесі»). Блоктар: қозғалмайтын блок күштің бағытын өзгертеді, жылжымалы блок күштен 2 есе ұтыс береді.
Мысал. 20 Н жүк иінтірек осінен 0,3 м қашықтықта ілулі. Екінші жағынан 0,2 м қашықтықта қандай күш түсіру керек? 20 · 0,3 = F · 0,2 → F = 30 Н. Тепе-теңдік түрлері: орнықты (ауырлық центрі тірек нүктесінен төмен), орнықсыз (жоғары), талғаусыз.
Ең бастысы
- M = F · l (иін — күштің әсер ету сызығына дейін).
- Тепе-теңдік: ΣF = 0 және ΣM = 0.
- Иінтірек: F₁l₁ = F₂l₂.
- Жылжымалы блок — күштен 2 есе ұтыс.
Тесттегі тұзақ
Қысқа иінге ҮЛКЕН күш керек. Ешбір механизм жұмыстан ұтыс бермейді.
Өзіңді тексер
1. бір дұрыс жауап
Көтергіш 1 минутта 3 кДж жұмыс атқарды. Оның қуаты қандай?
- A. 50 Вт
- B. 3 000 Вт
- C. 180 000 Вт
- D. 3 Вт
Жауап пен талдауды көрсету
Дұрыс жауап: A
Талдау: N = A/t = 3 000 Дж / 60 с = 50 Вт. 3 000 — минутты секундқа аудару ұмытылған; 180 000 — бөлудің орнына көбейтілген.
2. сәйкестік
Физикалық шама мен оның ХБЖ-дағы өлшем бірлігін сәйкестендіріңіз
- A. A. Күш
- B. B. Қуат
- 1. ньютон (Н)
- 2. ватт (Вт)
- 3. джоуль (Дж)
- 4. паскаль (Па)
Жауап пен талдауды көрсету
Дұрыс жауап: A — 1, B — 2
Талдау: Күш ньютонмен, қуат ваттпен өлшенеді. Джоуль — жұмыс пен энергияның бірлігі, паскаль — қысымның.
3. бір немесе бірнеше дұрыс жауап
Шамалардың қайсысы векторлық?
- A. жылдамдық
- B. күш
- C. импульс
- D. масса
- E. уақыт
- F. жұмыс
Жауап пен талдауды көрсету
Дұрыс жауап: A, B, C
Талдау: Векторлық шамалардың бағыты бар: жылдамдық, күш, импульс. Масса, уақыт және жұмыс — скалярлық (тек сан).
Конспектіні тренажерде ашу →Тегін, тіркелусіз