Салыстырмалылық теориясының элементтері

Физика · Салыстырмалылық теориясының элементтері

Эйнштейн постулаттары (1905 ж.): 1) барлық физикалық заңдар барлық инерциялық санақ жүйелерінде бірдей; 2) вакуумдағы жарық жылдамдығы барлық бақылаушылар үшін бірдей және көздің қозғалысына тәуелді емес. Салдарлары: бір мезгілдіктің салыстырмалылығы; уақыттың баяулауы t = t₀/√(1 − v²/c²) (t₀ — меншікті уақыт, денемен бірге қозғалатын сағат бойынша); ұзындықтың қысқаруы l = l₀√(1 − v²/c²) (қозғалыс бағыты бойымен).

Масса мен энергияның байланысы: тыныштық энергиясы E₀ = mc², толық энергия E = mc²/√(1 − v²/c²). Массасы бар дененің жылдамдығы әрқашан c-дан аз. Мысал: v = 0,8c → √(1 − 0,64) = 0,6. Кемедегі сағат 3 с көрсетті, Жерде 3/0,6 = 5 с өтті; ұзындығы 10 м стержень жердегі бақылаушы үшін — 6 м; толық энергия тыныштық энергиясынан 1/0,6 ≈ 1,67 есе көп.

Ең бастысы

Тесттегі тұзақ

Уақытты түбірге БӨЛЕМІЗ (өседі), ұзындықты түбірге КӨБЕЙТЕМІЗ (кемиді). c-ға жақын жылдамдықтар c + v ережесімен қосылмайды.

Өзіңді тексер

1. бір дұрыс жауап

Эйнштейн формуласы E = mc² бойынша 1 г массаға қандай энергия сәйкес келеді? (c = 3 · 10⁸ м/с)

  1. A. 9 · 10¹³ Дж
  2. B. 9 · 10¹⁶ Дж
  3. C. 3 · 10⁵ Дж
  4. D. 3 · 10¹¹ Дж
Жауап пен талдауды көрсету

Дұрыс жауап: A

Талдау: E = mc² = 10⁻³ кг · (3 · 10⁸)² = 10⁻³ · 9 · 10¹⁶ = 9 · 10¹³ Дж. 9 · 10¹⁶ — масса 1 г орнына 1 кг алынған; 3 · 10⁵ — жарық жылдамдығы квадратталмаған.

2. бір дұрыс жауап

Арнайы салыстырмалылық теориясының негізінде қандай постулат жатыр?

  1. A. вакуумдағы жарық жылдамдығы барлық инерциялық санақ жүйелерінде бірдей
  2. B. жарық жылдамдығы көздің жылдамдығына тәуелді
  3. C. уақыт кез келген жылдамдықта бірдей өтеді
  4. D. дене массасы оның энергиясына тәуелді емес
Жауап пен талдауды көрсету

Дұрыс жауап: A

Талдау: Эйнштейннің екінші постулаты: вакуумдағы жарық жылдамдығы барлық инерциялық жүйелерде бірдей және көздің қозғалысына тәуелді емес. Теориядан уақыттың баяулауы және E = mc² байланысы шығады, сондықтан қалған нұсқалар қате.

3. бір дұрыс жауап

Ғарыш кемесі 0,6c жылдамдықпен ұшады. Кеме сағаты бойынша 8 с өтті. Жердегі сағат бойынша қанша уақыт өтті?

  1. A. 10 с
  2. B. 6,4 с
  3. C. 8 с
  4. D. ≈ 13,3 с
Жауап пен талдауды көрсету

Дұрыс жауап: A

Талдау: Уақыттың баяулауы: t = t₀/√(1 − v²/c²) = 8/√(1 − 0,36) = 8/0,8 = 10 с. 6,4 с = 8 · 0,8 — түбірге бөлудің орнына көбейтілген: қозғалыстағы сағат тезірек емес, баяу жүреді.

Конспектіні тренажерде ашу →Тегін, тіркелусіз