Геометриялық оптика

Физика · Оптика

Шағылу заңы: түсу бұрышы шағылу бұрышына тең (бұрыштар перпендикулярдан есептеледі). Жазық айна айнаның артында сол қашықтықта өлшемі бірдей жалған тура кескін береді. Сыну заңы: sin α / sin γ = n₂/n₁; абсолют көрсеткіш n = c/v. Оптикалық тығыздығы аз ортаға өткенде толық ішкі шағылу мүмкін, шекті бұрыш sin α₀ = 1/n (жарық өткізгіштер, призмалар, бриллианттың жарқырауы).

Линзалар: жинағыш (F > 0) және шашыратқыш (F < 0). Жұқа линза формуласы 1/F = 1/d + 1/f (жалған кескін үшін f < 0); оптикалық күш D = 1/F (дптр); үлкейту Γ = f/d. Мысал: зат F = 20 см жинағыш линзадан 30 см қашықтықта: 1/f = 1/20 − 1/30 = 1/60 → f = 60 см, кескін шын, төңкерілген, Γ = 2 есе үлкейтілген. Көз: көз бұршағы — жинағыш линза; алыстан көрмеуді шашыратқыш линзалармен, жақыннан көрмеуді — жинағыш линзалармен түзетеді.

Ең бастысы

Тесттегі тұзақ

Алыстан көрмеуді ШАШЫРАТҚЫШ (минус), жақыннан көрмеуді — жинағыш (плюс) линзалармен түзетеді. Оптикалық күш — диоптриямен, F — метрмен.

Өзіңді тексер

1. бір дұрыс жауап

Сәуле жазық айнаға перпендикулярмен 35° бұрыш жасай түседі. Түскен және шағылған сәулелер арасындағы бұрыш қандай?

  1. A. 70°
  2. B. 35°
  3. C. 110°
  4. D. 55°
Жауап пен талдауды көрсету

Дұрыс жауап: A

Талдау: Шағылу бұрышы түсу бұрышына тең (35°), сәулелер арасындағы бұрыш 35° + 35° = 70°. 110° = 2 · 55° — 35° айна бетінен есептелсе, осылай болар еді.

2. сәйкестік

Оптикалық құбылыс пен мысалды сәйкестендіріңіз

  1. A. A. Жарық дисперсиясы
  2. B. B. Толық ішкі шағылу
  1. 1. жаңбырдан кейінгі кемпірқосақ
  2. 2. оптоталшық арқылы сигнал беру
  3. 3. таудағы жаңғырық
  4. 4. ағаштың көлеңкесі
Жауап пен талдауды көрсету

Дұрыс жауап: A — 1, B — 2

Талдау: Кемпірқосақ — ақ жарықтың су тамшыларында түстерге жіктелуі (дисперсия). Оптоталшықта жарық толық ішкі шағылудың арқасында сыртқа шықпайды. Жаңғырық — дыбыстың шағылуы, көлеңке — жарықтың түзу сызықты таралуы.

3. бір немесе бірнеше дұрыс жауап

Жинағыш линза қандай кескін бере алады?

  1. A. шын төңкерілген
  2. B. жалған тура үлкейтілген
  3. C. шын кішірейтілген
  4. D. жалған төңкерілген
  5. E. жалған тура кішірейтілген
  6. F. ешқашан кескін бермейді
Жауап пен талдауды көрсету

Дұрыс жауап: A, B, C

Талдау: Зат фокустан алыс болса, жинағыш линза шын төңкерілген кескін береді (үлкейтілген не кішірейтілген); фокустан жақын болса — жалған тура үлкейтілген (лупа). Жалған кішірейтілген кескінді шашыратқыш линза береді.

Конспектіні тренажерде ашу →Тегін, тіркелусіз