Толқындық оптика

Физика · Оптика

Интерференция — когерентті толқындардың қосылуы (жиілігі бірдей, фазалар айырымы тұрақты): жол айырымы Δ = kλ болғанда — максимум (күшею), Δ = (2k + 1)λ/2 болғанда — минимум. Мысалдар: сабын қабыршақтары мен май дақтарының кемпірқосақ түстері, оптиканы ағарту. Дифракция — толқындардың кедергілерді орағытуы, кедергінің өлшемі толқын ұзындығымен салыстырмалы болғанда байқалады. Дифракциялық тор: d sin φ = kλ, мұндағы d — тордың периоды.

Дисперсия — сыну көрсеткішінің толқын ұзындығына тәуелділігі: призма ақ жарықты спектрге жіктейді, күлгін сәулелер бәрінен күшті, қызыл — әлсіз сынады (кемпірқосақ). Поляризация — E векторы тербелістерінің бағытын реттеу; ол жарықтың көлденең толқын екенін дәлелдейді (поляроидты көзілдірік, СК-экрандар). Мысал: 1 мм-ге 500 штрих тор → d = 2 · 10⁻⁶ м; λ = 600 нм үшін ең үлкен рет k = d/λ ≈ 3,3 → 3-ретке дейінгі максимумдар көрінеді.

Ең бастысы

Тесттегі тұзақ

Тордың периоды d = 1/N: «мм-ге 500 штрих» — бұл 500 емес, d = 1/500 мм = 2 мкм. Ең үлкен ретті ТӨМЕН дөңгелектейді.

Өзіңді тексер

1. бір дұрыс жауап

Зат фокус аралығы 20 см жинағыш линзадан 30 см қашықтықта тұр. Кескін линзадан қандай қашықтықта шығады?

  1. A. 60 см
  2. B. 12 см
  3. C. 10 см
  4. D. 50 см
Жауап пен талдауды көрсету

Дұрыс жауап: A

Талдау: Жұқа линза формуласы: 1/F = 1/d + 1/f ⇒ 1/f = 1/20 − 1/30 = 1/60, f = 60 см. 12 см 1/20 + 1/30 азайтудың орнына қосылғанда шығады.

2. бір дұрыс жауап

Линзаның фокус аралығы 25 см. Оның оптикалық күшін табыңыз.

  1. A. 4 дптр
  2. B. 0,04 дптр
  3. C. 25 дптр
  4. D. 0,25 дптр
Жауап пен талдауды көрсету

Дұрыс жауап: A

Талдау: D = 1/F, мұндағы F метрмен: 1/0,25 = 4 дптр. 0,04 = 1/25 — фокус аралығы метрге аударылмаған.

3. бір дұрыс жауап

Шынының сыну көрсеткіші 1,5. Шыныдағы жарық жылдамдығы қандай? (c = 3 · 10⁸ м/с)

  1. A. 2 · 10⁸ м/с
  2. B. 4,5 · 10⁸ м/с
  3. C. 3 · 10⁸ м/с
  4. D. 1,5 · 10⁸ м/с
Жауап пен талдауды көрсету

Дұрыс жауап: A

Талдау: n = c/v ⇒ v = c/n = 3 · 10⁸ / 1,5 = 2 · 10⁸ м/с. Затта жарық вакуумға қарағанда баяу, сондықтан 4,5 · 10⁸ (көбейтілген) мүмкін емес.

Конспектіні тренажерде ашу →Тегін, тіркелусіз