Механикалық тербелістер

Физика · Электромагниттік тербелістер

Тербеліс — тепе-теңдік күйінің маңындағы қайталанатын қозғалыс. Сипаттамалары: амплитуда A, период T (бір тербеліс уақыты), жиілік ν = 1/T, циклдік жиілік ω = 2πν. Гармоникалық тербелістер: x = A cos(ωt + φ₀). Математикалық маятник: T = 2π√(l/g) — массаға және (кіші тербелістерде) амплитудаға тәуелді емес. Серіппелі маятник: T = 2π√(m/k). Тербеліс энергиясы E = kA²/2 = mv²ₘₐₓ/2: шеткі нүктелерде бүкіл энергия потенциалдық, тепе-теңдік күйінде — кинетикалық.

Еркін тербелістер үйкеліс салдарынан өшеді; еріксіз тербелістер периодты сыртқы күштің әсерінен болады; резонанс — сыртқы күштің жиілігі жүйенің меншікті жиілігімен сәйкес келгенде амплитуданың күрт өсуі. Мысал: ұзындығы 0,4 м маятник: T = 2π√(0,4/10) = 2π · 0,2 = 0,4π ≈ 1,26 с. Ұзындықты 4 есе арттырса, период 2 есе артады.

Ең бастысы

Тесттегі тұзақ

Математикалық маятниктің периоды жүктің МАССАСЫНА тәуелді емес, ал серіппелінікі — тәуелді. Ұзындық ×4 → период ×2 (түбір).

Өзіңді тексер

1. бір дұрыс жауап

Ұзындығы 2,5 м математикалық маятниктің тербеліс периодын табыңыз. (g = 10 м/с², π ≈ 3,14)

  1. A. ≈ 3,14 с
  2. B. ≈ 1,57 с
  3. C. ≈ 6,28 с
  4. D. 0,5 с
Жауап пен талдауды көрсету

Дұрыс жауап: A

Талдау: T = 2π√(l/g) = 2π√(2,5/10) = 2π · 0,5 = π ≈ 3,14 с. 1,57 с — 2 көбейткіші ұмытылған; 0,5 с — тек √(l/g).

2. бір дұрыс жауап

Тербеліс периоды 0,02 с. Жиілігін табыңыз.

  1. A. 50 Гц
  2. B. 0,02 Гц
  3. C. 20 Гц
  4. D. 500 Гц
Жауап пен талдауды көрсету

Дұрыс жауап: A

Талдау: ν = 1/T = 1/0,02 = 50 Гц. Бұл Қазақстан желісіндегі айнымалы токтың жиілігі.

3. бір дұрыс жауап

Жүктің массасын 4 есе арттырса, серіппелі маятниктің тербеліс периоды қалай өзгереді?

  1. A. 2 есе артады
  2. B. 4 есе артады
  3. C. 2 есе кемиді
  4. D. өзгермейді
Жауап пен талдауды көрсету

Дұрыс жауап: A

Талдау: T = 2π√(m/k): период массаның түбіріне пропорционал, √4 = 2 — период 2 есе артады. «Өзгермейді» — математикалық маятникте солай, оның периоды массаға тәуелді емес.

Конспектіні тренажерде ашу →Тегін, тіркелусіз